Bankalar, kredi ve kredi kartı başvurularında değerlendirme kriterlerini sıkılaştırdı. Artık yalnızca kredi notu değil, müşterilerin banka hesaplarındaki para giriş-çıkışları, harcama alışkanlıkları ve finansal davranışları da detaylı şekilde inceleniyor. Özellikle sanal bahis siteleriyle bağlantılı işlemler, kaynağı belirsiz para transferleri ve düzensiz hesap hareketleri, başvuruların reddedilmesine yol açabiliyor.
DAVRANIŞSAL RİSK ANALİZİ DEVREDE
Bankacılık kaynakları, son dönemde kredi notu yüksek olmasına rağmen başvurularının reddedildiğini belirten vatandaşların sayısında artış yaşandığını ifade etti. Bunun temel sebebi olarak, müşterilerin hesap kullanım alışkanlıkları gösteriliyor. Bankalar, “davranışsal risk analizi” adı verilen sistemle müşterilerin hesap hareketlerini detaylı biçimde inceliyor. Düzenli maaş girişi, fatura ödemeleri ve standart harcamalar düşük riskli kabul edilirken; açıklamasız para transferleri, ani para hareketleri ve bahis veya oyun sitelerine yönelik ödemeler yüksek riskli işlemler arasında yer alıyor.
YAPAY ZEKA İLE OTOMATİK KONTROL
Olağan dışı işlemler, bankaların yapay zekâ destekli sistemleri ve AML (Anti-Money Laundering) yazılımları aracılığıyla tespit ediliyor. Riskli olarak işaretlenen müşteriler, bankaların iç sistemlerinde “yüksek riskli” olarak kaydediliyor. Bu durum, ilerleyen süreçte kredi ve kredi kartı başvurularının otomatik olarak reddedilmesine yol açabiliyor.
“NE KADAR KAZANDIĞINIZ DEĞİL, NASIL KAZANDIĞINIZ ÖNEMLİ”
Marmara Üniversitesi Öğretim Üyesi ve Adli Bilişim Uzmanı Ali Murat Kırık, kredi notunun artık tek başına belirleyici olmadığını vurguladı. Kırık, “Düzenli gelir, öngörülebilir harcamalar ve tutarlı para akışı düşük riskli kabul ediliyor. Gelirle uyumsuz harcamalar ve riskli sektörlerle temas ise kredi değerlendirmesinde dezavantaj oluşturuyor” dedi.
Uzmanlara göre bankalar, teknolojik sistemler sayesinde müşterilerin finansal alışkanlıklarını çok daha detaylı şekilde analiz edebiliyor. Yapay zekâ ve büyük veri sistemleri, düzensiz para trafiği, gelirle uyumsuz harcamalar ve riskli sektörlerle ilişki gibi unsurları otomatik olarak puanlayarak kredi ve kredi kartı başvurularının kaderini belirliyor. Bu nedenle birçok kişi, farkında olmadan yaptığı hesap hareketleri sebebiyle bankaların “kredi verilemez” listesine girebiliyor.
