Samsun, yalnızca tarihi ve ekonomik açıdan değil, doğal yaşamı koruma alanları bakımından da Türkiye'nin öne çıkan illeri arasında yer alıyor. Samsun'da 1 adet tabiatı koruma alanı, 5 adet tabiat parkı, 3 adet sulak alan olmak üzere toplamda 9 adet sürdürülebilir eko turizm alanı mevcut. Bu alanların her biri farklı ekosistemler, endemik türler ve ziyaretçilere sunulan doğa deneyimleriyle dikkat çekiyor.
Kızılırmak Deltası Kuş Cenneti
Samsun'un doğal miras haritasının en önemli noktası, kuşkusuz Kızılırmak Deltası Kuş Cenneti. Samsun'un Alaçam, Bafra ve 19 Mayıs ilçeleri sınırlarında, Kızılırmak'ın Karadeniz'e döküldüğü noktada yer alan Kızılırmak Deltası Kuş Cenneti, 56 bin hektarlık alanıyla Türkiye'nin en büyük sulak alanlarından biri olarak öne çıkıyor.
Ramsar Sözleşmesi kapsamında 1998'den beri korunan delta, 9 uluslararası koruma kriterinden 8'ini karşılıyor. Batı Palearktik göç yolları üzerinde yer alan alan, göçmen kuşlar için kritik bir durak ve barınma noktası.
Doğa Koruma ve Milli Parklar 11. Bölge Müdürü Resul Doğan'ın açıklamasına göre delta, 14 farklı ekosistemi bünyesinde barındırıyor; alanda 368 kuş, 577 bitki, 31 memeli, 15 sürüngen ve 66 balık türü yaşıyor.
2016 yılında UNESCO Dünya Mirası Geçici Listesi'ne giren Kızılırmak Deltası, özellikle ender ve nesli tehlike altında kuş türlerini koruması nedeniyle büyük önem taşıyor. Alanda 20 gölet ile geniş bataklık ve sazlık alanlar yer alıyor.
2025 yılı itibarıyla deltada 6 koruma personeli ve 4x4 arazi aracıyla 7 gün 24 saat koruma ve izleme faaliyetleri yürütülüyor. Ziyaretçiler ise üstü açık gezi otobüsleri, akülü araçlar ve bisikletlerle deltayı keşfedebiliyor. 2024 yılı başından bu yana deltayı 220 bin kişi ziyaret etti.
Şahinkaya Kanyonu Tabiat Parkı: Türkiye'nin Eşsiz Kanyonlarından Biri
Şahinkaya Kanyonu Tabiat Parkı, Vezirköprü ilçesinde 1.032 hektar büyüklüğünde. Kanyon, Kızılırmak'ın sularının tutulduğu Altınkaya Barajı'nın en dar geçit yeri olup kıvrımlı bir yarımada özelliği taşıyor. Yaklaşık 3.250 metre uzunluğu, su seviyesinden 500 metreyi bulan derinliği ve 100 metreye düşen darlığıyla Şahinkaya Kanyonu eşine az rastlanan bir kanyon niteliğinde.
Bu alanda gerçekleştirilebilecek aktiviteler şöyle sıralanıyor:
- Tabiat yürüyüşü ve manzara seyri
- Kamp ve günübirlik etkinlikler
- Su sporları ve tekne gezisi
- Kaya tırmanışı ve yamaç paraşütü
- Kuş ve yaban hayatı gözlemciliği
- Foto safari ve su altı dalışı
- Amatör olta balıkçılığı
Amazon Tabiat Parkı: Karadeniz'in Tropikal Köşesi
Amazon Tabiat Parkı, Terme ilçesinde yer alıp 562.065 hektar büyüklüğünde. Park; tarih, yaban hayatı, sulak alan ve deniz olmak üzere 4 önemli kaynak değere sahip. Alanın yaklaşık yüzde 80'i birinci dereceden doğal sit alanı kapsamında.
Tamamen ormanlık bir yapıya sahip Amazon Tabiat Parkı, 2015 yılında tabiat parkı olarak ilan edildi. Endemik tür ekosistemiyle zengin bir alana sahip parkta karavan ve çadır ile konaklama imkânı da sunuluyor.
Vezirsuyu Tabiat Parkı: Baraj Gölü Kıyısında Huzur
Vezirsuyu Tabiat Parkı, Vezirköprü ilçesinde 35 hektar alana sahip. Alan tilki, sansar, karaca, kurt, balıkçıl, şahin gibi birçok yabani memeli ve kanatlı türüne ev sahipliği yapıyor.
2011 yılında milli park ilan edilerek koruma altına alınan Vezirsuyu Tabiat Parkı, Samsun merkezine 31 kilometre uzaklıkta yer alıyor. Kızılçam, sedir, ardıç ve meşe gibi onlarca ağaç türüyle çevrili parkta yürüyüş parkurları, bisiklet yolları, çocuk oyun alanları ve kır bahçeleri bulunuyor.
Bayraktepe Tabiat Parkı: Şehre Yakın Doğa
Bayraktepe Tabiat Parkı, Tekkeköy ilçesinde 132 hektar büyüklüğünde. 2015 yılında tabiat parkı ilan edilen alan, Samsun'a yalnızca 10 kilometre uzaklıkta. Kır bahçeleri, mesire alanları, spor sahaları, çocuk oyun alanları ve bisiklet-yürüyüş yollarıyla günübirlik ziyaretçilerin sık tercih ettiği noktalar arasında yer alıyor.
Hacıosman Ormanı: Tabiatı Koruma Alanı
Tabiatı koruma alanı içerisinde yer alan Hacıosman Ormanı, Samsun'un 20 kilometre doğusunda Çarşamba ilçesi sınırlarında yer alıyor. Tamamı orman rejiminde bulunan toplam 127.077 hektar alana sahip ormanda boyları 20 ile 40 metre arasında değişen 12 taksondan ağaç bulunuyor.
Samsun'un Korunan Doğal Alanlarına Bakış
Samsun'un korunan doğal alanları ve statüleri kısaca şöyle özetlenebilir:
- Kızılırmak Deltası Kuş Cenneti: 56.000 hektar, Ramsar Alanı, UNESCO Dünya Mirası Geçici Listesi'nde
- Şahinkaya Kanyonu Tabiat Parkı: 1.032 hektar, Vezirköprü ilçesi
- Amazon Tabiat Parkı: 562.065 hektar, Terme ilçesi, 2015'te ilan edildi
- Vezirsuyu Tabiat Parkı: 35 hektar, Vezirköprü ilçesi, 2011'de ilan edildi
- Bayraktepe Tabiat Parkı: 132 hektar, Tekkeköy ilçesi, 2015'te ilan edildi
- Sarıgazel Tabiat Parkı: 143.000 hektar, 19 Mayıs ilçesi
- Hacıosman Ormanı: 127.077 hektar, Çarşamba ilçesi, Tabiatı Koruma Alanı
Samsun'daki doğal yaşamı koruma alanları, hem yerel hem de ulusal ve uluslararası ölçekte koruma altında olması sayesinde bölgede ekoturizmin de önemli bir destinasyonu haline geliyor.
