Yeşilırmak Nehri'nin suladığı, Türkiye'nin en büyük delta ovaları arasında yer alan Samsun'un Çarşamba Ovası'nda tarımsal üretim alışkanlıkları değişiyor. 87 bin 981 hektar alana sahip olan Çarşamba Ovası geçmişte domates biber, patlıcan, salatalık, şeker pancarı ve mısır üretimiyle öne çıkan ovada, üreticilerin kavak ve fındık yetiştiriciliğine yönelmesi sebze üretiminin azalmasına neden oldu. Üreticiler, fabrikaların kapanması, fiyat istikrarsızlığı ve artan maliyetlerin bu değişimde etkili olduğunu dile getirdi.
“ÇARŞAMBA OVASI YOK, ÇARŞAMBA ORMANLIĞI VAR”
Ovada yaşayan 50 yaşındaki Cevdet Özkan, Çarşamba Ovası'nın geçirdiği değişimi anlattı. Eskiden ailesiyle birlikte sebzecilik yaptığını belirten Özkan, şu şekilde konuştu:
Artık bakınca ova yok, artık ormana döndü. Çarşamba Ovası yok da Çarşamba ormanlığı var. Bu süreç nasıl oldu? Fabrikaların kapanmasından. Şeker fabrikası vardı. Önceden bizim mesleğimiz mesela şeker pancarı yapardık, buğday yapardık, mısır yapardık. Bunların hepsi bitti. Fabrikalar kapanırken ister istemez vatandaş kavağa döndü, fındığa döndü.
ÇARŞAMBA’DA ESKİ GÜNLER ARANIYOR
Çarşamba'nın geçmişte sebze üretimiyle öne çıktığını ancak bugün üretimin ciddi ölçüde azaldığını söyleyen Özkan, şu sözlere dikkat çekti:
Eskiden insanlar Çarşamba'nın ovasını merak ederdi, domatesini, biberini, patlıcanını, salatalığını alırdı. Şu anda öyle bir şey yok. Biz şu anda Çarşamba'nın yerlisi olarak Tokat'tan gelen domatesi, Tokat'tan gelen fasulyeyi, Bafra'nın biberini yiyoruz. Artık Çarşamba'da eskisi gibi sebze yapan yok, bitti.
ÜRETİCİ ROTAYI DEĞİŞTİRDİ
Kendisinin de çocukluğundan itibaren sebzecilik yaptığını dile getiren Özkan, üretimdeki değişimin geçim kaynaklarını etkilediğini belirterek, sözlerine şu şekilde devam etti:
Ben 50 yaşındayım. Ben 40 sene kadar, yani 10 yaşındayken babamın peşinde sebzecilik yapıyordum. Sebzecilik bitti. Biz başımızın çaresine bakmaya başladık. Eskiden şeker pancarı yapardık. Traktörlerimizi, araçlarımızı hep ondan alırdık. Mısır yapardık, mısır sezonunda da herkes işini görürdü. Şimdi herkes kavak, fındık dikiyor.
SÖZLEŞMELİ TARIM ÖNERİSİ
Çarşamba Ziraat Odası Başkanı Muammer Aydemir ise ovada sebze üretiminin azalmasında fiyat istikrarsızlığı ve üretim maliyetlerinin etkili olduğunu belirterek, şu cümleleri kaydetti:
Vatandaşımız bir sene kavun, karpuz, biber veya patlıcan yetiştiriyor ve iyi para kazanıyor. İkinci yıl bakıyorsunuz, fiyatlar sıfıra düşüyor. Tamamen zarar ediyor. Bir de fide maliyetleri çok yüksek. Vatandaşımız bu yüzden fındığı daha cazip buluyor. Kuzey bölgesinde, yani sahil bölgesinde tamamen sera üretimi yapılırdı. Kışlık seralardan iyi gelir elde edilirdi. Ancak serada da gelir azalınca vatandaş seralarını söküp fındığa yöneldi. Ovanın kuzey kesimlerinde yoğun yağış, sel ve deniz suyunun yükselmesi nedeniyle fındık bahçelerimizde kök çürümeleri yaşandı. Bu bölgelerde çeltik ve kavak yetiştiriciliği yapılabilir. Özellikle çeltikte sözleşmeli tarıma geçilirse üreticimiz ürününün fiyatını önceden bilir ve maliyet hesabını buna göre yapar.
