Ticaret Bakanlığı'nın emlak sektöründe fiyat artışlarının önüne geçmek, sahte hesaplarla yapılan manipülasyonları engellemek ve kayıt dışılıkla mücadele etmek amacıyla devreye aldığı Elektronik İlan Doğrulama Sistemi (EİDS), piyasada doping etkisi yarattı. 1 Ocak 2025'te kiralık mülklerle başlayan, 15 Şubat 2025 itibarıyla da satılık taşınmazlar için zorunlu hale getirilen sistemin ardından, internetteki satılık konut ilanlarında adeta temizlik yapıldı. Yapay zeka destekli gayrimenkul değerleme platformu Endeksa'nın verilerine göre, sistemin yürürlüğe girdiği günden 9 Haziran'a kadar geçen süreçte Türkiye genelindeki satılık konut ilan sayısı 1 milyon 618 bin 875'ten 1 milyon 203 bin 257'ye geriledi. Sektörde şeffaflığı sağlayan bu hamleyle birlikte tam 415 bin 618 mükerrer ve hayali ilan sistemden silinirken, ilan stokundaki düşüş oranı yüzde 26'yı buldu.
"PİYASA GERÇEKÇİ BİR YAPIYA KAVUŞTU"
Sistemin ilan stoklarında yarattığı dijital temizliği değerlendiren Endeksa Genel Müdürü Görkem Öğüt, düşüşün kendi öngörülerinin bile üzerinde gerçekleştiğini vurguladı. EİDS sayesinde yetkisiz ve gerçeği yansıtmayan ilanların piyasadan büyük ölçüde elendiğini belirten Öğüt şu ifadeleri kullandı:
"Şubatta EİDS'in satılık konut ilan stokunda yüzde 20 seviyesinde bir normalleşme sağlayacağını öngörmüştük. Haziran verileri, düşüşün beklentimizin üzerinde gerçekleştiğini gösteriyor. EİDS sayesinde ilan stokunun daha sağlıklı ve gerçek piyasa koşullarını yansıtan bir yapıya kavuştuğunu görüyoruz. Bu durum hem tüketicilerin daha güvenilir ilanlara ulaşmasını sağlıyor hem de sektörün daha şeffaf ve güvenilir bir yapıya kavuşmasına katkı sunuyor."
Öğüt ayrıca, haziran ayının ilk günlerinden itibaren ilan adetlerinde mevsimsel etkenlere bağlı olarak hafif bir yukarı yönlü hareketliliğin de başladığını sözlerine ekledi.
"FİYAT GİZLEYİP SOSYAL MEDYAYA VE ESKİ YÖNTEMLERE KAÇIŞ BAŞLADI"
Gayrimenkul iktisatçısı Ahmet Büyükduman ise ilandaki sert düşüşün arkasında sadece EİDS'nin değil, tapuda konutun gerçek değerinin gösterilmesine yönelik sıkılaşan denetimlerin de rol oynadığını belirtti. Sektördeki bazı satıcıların yeni kısıtlamalar karşısında farklı arayışlara girdiğini ifade eden Büyükduman, piyasadaki yeni eğilimleri şu sözlerle özetledi:
"Hem satıcılar hem de alıcılar zaman zaman daha düşük vergi ödemek amacıyla tapuda konutun satış bedelini düşük gösterebiliyor. Burada satılık duyurularının fiyat belirtilmeden sosyal medya hesaplarından yapılması gibi yeni yöntemlere başvurma, daireye branda asılması ve ilana çıkmadan muhtemel alıcılara ulaşmaya çalışmak gibi eski yöntemlere dönüş var. Her satış için değerleme raporu alınırsa bu problemin de aşılabileceğini düşünüyorum."
