Ramazan ayı, İslam dünyasında ibadet yoğunluğunun arttığı, gecelerin manevi atmosferle dolduğu müstesna bir zaman dilimi olarak kabul edilmektedir. Bu ayı diğer aylardan ayıran en önemli ibadetlerden biri ise teravih namazıdır. Yalnızca Ramazan ayında kılınması, onu diğer nafile namazlardan farklı bir konuma taşımaktadır.
Teravih kelimesi Arapça “tervîha” kökünden gelmektedir. Tervîha, “rahatlamak, dinlenmek” anlamına gelir. Teravih namazı kılınırken her dört rekâtta bir kısa bir dinlenme molası verilmesi gelenek hâline geldiği için bu isim kullanılmıştır. Çoğulu “teravih” olan bu kelime, aslında dinlenerek kılınan namaz anlamını taşımaktadır.
Teravih kelimesinin anlamı ve kökeni
Teravih kelimesi Arapça “tervîha” kökünden gelmektedir. Tervîha, “rahatlamak, dinlenmek” anlamına gelir. Teravih namazı kılınırken her dört rekâtta bir kısa bir dinlenme molası verilmesi gelenek hâline geldiği için bu isim kullanılmıştır. Çoğulu “teravih” olan bu kelime, aslında dinlenerek kılınan namaz anlamını taşımaktadır.
Teravih namazının hükmü nedir?
Teravih namazı farz değildir. Hanefi, Şafii, Maliki ve Hanbeli mezheplerinin büyük çoğunluğu tarafından “sünnet-i müekkede” olarak kabul edilmektedir. Sünnet-i müekkede, Peygamber Efendimiz’in (s.a.v.) düzenli olarak yaptığı ve ümmetine tavsiye ettiği kuvvetli sünnet anlamına gelir.
Hz. Muhammed’in Ramazan gecelerinde teravih namazı kıldığı, bazı geceler sahabelerle birlikte cemaatle eda ettiği hadis kaynaklarında yer almaktadır. Ancak bu namazın farz kılınabileceği endişesiyle sürekli cemaatle kıldırmadığı rivayet edilmektedir. Peygamber Efendimiz’in vefatından sonra, Hz. Ömer döneminde Müslümanların dağınık şekilde teravih kıldığını gören Halife Ömer, onları bir imam arkasında toplayarak cemaatle kılınmasını sistemli hâle getirmiştir. Bu uygulama günümüze kadar devam etmiştir.
Kaç rekât kılınır? Mezheplere göre farklılık var mı?
Türkiye’de yaygın uygulamaya göre teravih namazı 20 rekât olarak kılınmaktadır. Hanefi mezhebine göre 20 rekât sünnettir. Şafii, Maliki ve Hanbeli mezheplerinde de 20 rekât uygulaması yaygındır. Ancak bazı rivayetlere dayanan görüşlerde 8 rekât kılınabileceği de ifade edilmektedir. Bu nedenle farklı İslam ülkelerinde 8 rekât uygulaması görülebilmektedir. İslam âlimleri, teravih namazının rekât sayısından ziyade ihlas ve devamlılığının önemli olduğunu vurgulamaktadır. Geleneksel uygulamada iki rekâtta bir selam verilerek kılınır.
Ne zaman ve nasıl kılınır?
Teravih namazı, yatsı namazının farzı ve son sünneti kılındıktan sonra eda edilmektedir. Vitir namazı ise genellikle teravihten sonra kılınmaktadır. Camilerde cemaatle kılınabileceği gibi evde bireysel olarak da kılınabilir. Ramazan ayında birçok camide “hatimle teravih” uygulaması yapılmaktadır. Bu uygulamada Kur’an-ı Kerim Ramazan boyunca baştan sona okunur. Böylece hem namaz ibadeti hem de Kur’an tilaveti bir arada gerçekleştirilmiş olur.
Teravih namazı yalnızca fiziksel bir ibadet değildir. Ramazan gecelerini ihya etmenin, manevi atmosferi artırmanın ve toplumsal birlikteliği güçlendirmenin önemli bir parçasıdır. Cemaatle kılındığında camiler dolmakta, mahalle kültürü ve birlik duygusu pekişmektedir. Ayrıca uzun süreli kıyam (ayakta durma) ibadeti, sabrı ve teslimiyeti sembolize etmektedir. Gün boyu oruçla sabreden Müslümanlar, gece de ibadetle manevi derinliği artırmaktadır.
Evde kılınması uygun mudur?
Teravih namazı camide cemaatle kılındığında daha faziletli kabul edilse de evde kılınması da geçerlidir. Özellikle sağlık, yoğunluk veya başka mazeretler söz konusu olduğunda bireysel olarak kılınmasında dini açıdan bir sakınca bulunmamaktadır.
