Türkiye, kestane üretiminde dünyada önde gelen ülkeler arasında yer alıyor. Tarım ve Orman Bakanlığı verilerine göre en fazla üretim Marmara, Ege ve Karadeniz bölgelerinde yapılıyor. Bursa, İnegöl ve Kestel ilçeleriyle öne çıkarken, Ege Bölgesi’nde Aydın’ın Köşk ve Nazilli ilçeleri ilk sırada yer alıyor. Karadeniz’de ise Samsun, Ordu, Giresun ve Kastamonu çevresindeki ormanlık alanlar doğal kestane ağaçlarıyla biliniyor. Üretim sadece bu bölgelerle sınırlı kalmıyor; Yalova, Balıkesir, Manisa ve Bolu gibi iller de kestane tarımında pay sahibi.
Kestane ağacı, ılıman iklimi seven bir tür. Deniz etkisinin görüldüğü, kışları çok sert geçmeyen, yazları ise aşırı sıcak olmayan bölgelerde verim alınıyor. Kumlu-tınlı topraklar kestanenin gelişmesi için uygun kabul ediliyor. Ağaçların tam verime ulaşması için yaklaşık 15 ila 20 yıl geçmesi gerekiyor. Sonbaharda hasat edilen kestaneler dikenli kabuklarının içinden çıkarılıyor. Geleneksel yöntemlerle yapılan bu toplama işlemi, pek çok yerde hâlâ emek yoğun şekilde sürdürülüyor.
Kestane, kış aylarının vazgeçilmez lezzeti olmasının yanı sıra içerdiği vitamin ve minerallerle sağlık açısından da öne çıkıyor. Yüksek enerji vermesiyle bilinen kestane, bağışıklık sistemini destekliyor. Potasyum, magnezyum ve lif açısından zengin olması kalp sağlığına katkı sağlarken, uzun süre tok tutmasıyla da dikkat çekiyor. Türkiye’de kestane sadece közde ya da haşlama olarak değil, kestane şekeri ve kestaneli tatlılarla da tüketiliyor. Bursa’nın kestane şekeri, bu ürünün en bilinen örneği.
Aşırı tüketimin zararları
Faydalarının yanı sıra kestanenin ölçüsüz tüketimi bazı riskleri de beraberinde getiriyor. Yüksek kalori ve karbonhidrat içermesi nedeniyle fazla tüketildiğinde kilo artışına yol açabiliyor. Diyabet hastalarının ise kontrollü tüketmesi tavsiye ediliyor. Çiğ tüketildiğinde sindirimi zor olan kestane genellikle pişirilerek tercih ediliyor. Fazlası mide şişkinliği ve hazımsızlık sorunlarına da neden olabiliyor.
Samsun’da kestane üretimi ve Nebiyan kestanesi
Samsun’un 19 Mayıs ilçesinde yer alan Nebiyan Dağı, kestane üretimiyle bilinen önemli bölgelerden biri. Yörede doğal olarak yetişen ve halk arasında “Nebiyan kestanesi” olarak anılan ürün, uzun yıllardır bölge halkının hem tüketiminde hem de geçiminde yer tutuyor. Sonbahar aylarında yapılan hasat, Samsun’un tarımsal çeşitliliğine katkı sunuyor. Nebiyan kestanesi için coğrafi işaret süreci de başlatılmış durumda.
Salıpazarı’nın tescilli kestane balı
Samsun’un Salıpazarı ilçesi, kestane balıyla öne çıkıyor. “Salıpazarı kestane balı” için resmi olarak coğrafi işaret tescili alındı. Balın en önemli özelliği, içeriğinde %72 oranında kestane poleni bulunması. Bu yönüyle Karadeniz’in en ayırt edici ürünlerinden biri kabul ediliyor. En son 2024 yılı sezonunda ise bölgede yaklaşık 40 tonluk rekolte beklentisi kamuoyuna yansıdı. Tarım ve Orman Bakanlığı da Salıpazarı kestane balını desteklenen ve tanıtımı yapılan yöresel ürünler arasında gösteriyor.
