Endokrinoloji uzmanlarına göre bazı genetik varyasyonlar, bireylerin daha çabuk acıkmasına ve daha geç tok hissetmesine yol açabiliyor. Özellikle MC4R geni, iştah kontrolü ve tokluk hissi üzerinde etkili genler arasında yer alıyor. Bu durum, bazı kişilerin aynı miktarda yemelerine rağmen daha kolay kilo almasına neden olabiliyor.
Metabolizma herkes için aynı çalışmıyor
Uzmanlar, metabolizma hızının kişiden kişiye değiştiğini ve bunun büyük ölçüde genetik faktörlere bağlı olduğunu belirtiyor. Bazı bireyler egzersiz sırasında daha az kalori yakarken, vücutları enerjiyi yağ olarak depolamaya daha yatkın olabiliyor.
Vücudun bir “kilo ayar noktası” var
Bilim insanları, her bireyin vücudunun korumaya çalıştığı bir kilo aralığı olduğunu ifade ediyor. “Ağırlık noktası” olarak tanımlanan bu sistem, kilo bu aralığın altına düştüğünde açlık hissini artırıyor ve metabolizmayı yavaşlatıyor. Uzmanlara göre bu biyolojik mekanizmaya sadece irade gücüyle karşı koymak oldukça zor.
Hormonlar süreci etkiliyor
Yağ hücreleri tarafından salgılanan leptin hormonu, beyne vücuttaki enerji depoları hakkında bilgi veriyor. Ancak insülin direnci gibi durumlarda bu sinyal mekanizması bozulabiliyor. Sonuç olarak beyin, vücutta yeterli yağ depolandığını algılayamıyor ve iştah kontrolü zorlaşıyor.
Çevresel faktörler kilo alımını tetikliyor
Uzmanlar, günümüzde yaygınlaşan yüksek kalorili işlenmiş gıdalar, büyük porsiyonlar, yoğun reklamlar ve hareketsiz şehir yaşamını obezojenik çevre olarak tanımlıyor. Bu koşulların, motivasyonu yüksek bireylerin bile kilo kontrolünü sürdürmesini güçleştirdiği belirtiliyor.
İrade tamamen önemsiz değil ama sınırlı
Psikologlara göre irade gücü kilo verme sürecinde rol oynasa da sabit bir özellik değil. Stres, yorgunluk ve ruh hali gibi faktörler iradeyi doğrudan etkiliyor. Özellikle gıda söz konusu olduğunda özdenetim, hayatın diğer alanlarına kıyasla çok daha zor hale geliyor.
Uzmanlar ne öneriyor?
Uzmanlar, kilo verme sürecinde suçlayıcı ve yargılayıcı yaklaşımlar yerine, biyolojik ve çevresel faktörleri dikkate alan uzun vadeli destek programlarının önemine dikkat çekiyor. Bilimsel temelli ve sürdürülebilir yöntemlerin, kalıcı kilo kontrolü için daha etkili olduğu ifade ediliyor.
