Samsun Ondokuz Mayıs Üniversitesi (OMÜ) Ziraat Fakültesi, Karadeniz Bölgesi'nin yöresel kokulu üzümlerini melezleyerek mantari hastalıklara dirençli ve ilaçsız üretilebilen yeni türler elde etmek üzere geniş kapsamlı bir çalışma yürütüyor. TÜBİTAK tarafından desteklenen proje dahlinde, hem çekirdeksiz meyve eldesi hem de salamuralık yaprak üretimine uygun nitelikli çeşitlerin geliştirilmesi amaçlanıyor.
YEREL GENLERDEN HASTALIKLARA KARŞI KORUMA
Projenin detaylarına ilişkin açıklamalarda bulunan OMÜ Ziraat Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Bülent Köse, Karadeniz coğrafyasında yetişen kokulu üzümlerin genetik olarak hastalıklara karşı yüksek direnç gösterdiğini vurguladı. Çalışmalarda bu doğal dayanıklılık unsurunu esas aldıklarını aktaran Köse, yürütülen süreci şu sözlerle dile getirdi:
"Bu kapsamda, 2016 yılında Prof. Dr. Hüseyin Çelik hocamız tarafından tescil edilmiş olan iki adet kokulu üzüm çeşidini kullanarak, bunları çekirdeksiz üzümlerle melezleyip külleme, mildiyö gibi mantari hastalıklara karşı ilaçlama yapılmadan yetiştirilebilecek çekirdeksiz üzüm çeşitleri geliştiriyoruz"
ISLAH SÜRECİ 15 YILLIK BİR ZAMAN DİLİMİ
Söz konusu melezleme işlemlerine 2023 senesinde start verdiklerini hatırlatan Prof. Dr. Köse, fidanların gelişim durumunu ve gelecek hedeflerini paylaştı. Islah faaliyetlerinin sabır gerektiren uzun soluklu adımlardan oluştuğuna dikkati çeken Köse, şunları söyledi:
"Bitkilerimiz şu anda üçüncü yılı içerisindedir. Önümüzdeki yıllarda yavaş yavaş meyve özelliklerini görmeye başlayacağız. Meyve özelliklerini gördükten sonra da ticari çeşit özelliği taşıyan adayları belirleyerek onları çoğaltıp tescil çalışmalarına devam edeceğiz. Islah çalışmaları uzun süreçli bir yolculuktur. Minimum 15 yıl süren bir serüven gibi düşünmek lazım"
SALAMURALIK YAPRAKLAR
Bağcılıkta külleme ve mildiyö gibi zararlılara karşı koruyucu ilaç kullanımının zorunlu bir ihtiyaç oluşturduğunu kaydeden Köse, projeyle birlikte salamuralık yaprak üretimindeki ilaç kalıntısı problemini ortadan kaldırmayı hedeflediklerini belirterek şu ifadeleri kullandı:
"Bu projede ayrıca önemli çıktılardan bir tanesi de salamuralık yaprak yetiştiriciliğidir. Yapraklık dediğimiz çeşit adaylarımız da ortaya çıkmak üzeredir. Özellikle yaptığımız incelemelerde çok iyi yaprak özelliklerine sahip, aynı zamanda mantari hastalıklara çok dayanıklı, ilaçlama yapılmadan yetiştirilebilen üzüm çeşitlerini de üreticimizin, çiftçimizin hizmetine sunmayı amaçlıyoruz"
ÜRETİM GİRDİLERİ DÜŞECEK
Üretim safhasında elde edilecek yeni çeşitlerin hem tarımsal ekonomiye hem de tüketici sağlığına doğrudan katkı sağlayacağına işaret eden Prof. Dr. Bülent Köse, projenin kazanımlarına dair değerlendirmesini şu sözlerle tamamladı:
"Proje sonlandığında ya da proje kapsamında geliştirdiğimiz çeşit adayları ortaya çıktığında, insanlarımız ilaç bulaşmamış üzümleri tüketebilecekler. Bu sayede hem girdilerin azaltılması hem de dışarıya verilen dövizin içeride kalması yönünde bizim için çok önemli bir adım atılmış olacaktır"
