Karadeniz’in parlayan yıldızı Samsun, sadece ticari bir merkez değil, aynı zamanda Anadolu’nun en köklü gastronomi duraklarından biri olarak öne çıkıyor. Kızılırmak ve Yeşilırmak’ın suladığı bereketli Bafra ve Çarşamba ovaları, kentin mutfak kültürünü şekillendiren en temel unsurlardır. Bugün Samsun’un yerel ürünleri, Türk Patent ve Marka Kurumu tarafından tescillenmiş coğrafi işaretleriyle hem yerel ekonomiyi canlandırıyor hem de kültürel mirasın korunmasını sağlıyor. Bu ürünlerin hikayesi, topraktan sofraya uzanan titiz bir emeğin ve yüzyıllık bir birikimin yansımasıdır.
BAFRA VE ÇARŞAMBA OVALARININ COĞRAFİ İŞARETLİ HAZİNELERİ
Samsun mutfağının temel taşlarını oluşturan yerel ürünler, bölgenin iklim ve toprak yapısıyla doğrudan ilişkilidir. Özellikle Bafra ve Çarşamba ilçeleri, sahip oldukları alüvyal toprak yapısı sayesinde Türkiye’nin en kaliteli tarım ürünlerinin yetiştiği alanlardır. Bu bölgelerde yetişen ürünler, sadece Samsun’da değil, ülke genelinde birer marka haline gelmiştir.
Bafra Nokulu, içeriğindeki üzüm, ceviz ve özel hamur yapısıyla kentin en bilinen unlu mamullerinden biridir. Geleneksel yöntemlerle hazırlanan bu lezzet, bayramların ve özel günlerin vazgeçilmez bir parçasıdır. Öte yandan, Bafra Pidesi, ince hamuru, özel iç harcı ve odun ateşinde pişirilme tekniği ile Türkiye genelinde tescillenmiş bir gastronomi değeridir. Bu ürünlerin coğrafi işaretle korunması, standartlarının bozulmamasını ve gelecek nesillere orijinal haliyle aktarılmasını sağlamaktadır.
Çarşamba Kıvratması ise, ince yufka ve bol cevizle hazırlanan, fındık yağı ile lezzetlendirilen bir diğer tescilli üründür. Bölgenin fındık üretim kapasitesi, tatlı kültürüne bu eşsiz lezzeti kazandırmıştır. Samsun’un yerel ürünleri arasında sadece hamur işleri değil, hayvansal ürünler de büyük yer tutar. Samsun Kaz Tiridi, özellikle kış aylarında köylerde geleneksel yöntemlerle hazırlanan ve kentin gastronomik kimliğini tamamlayan en önemli ögelerden biridir.
SAMSUN YEREL ÜRÜNLERİ VE EKONOMİK KATMA DEĞER
Samsun’da yerel ürünlerin ticari hacmi her geçen yıl artış göstermektedir. Coğrafi işaretli ürünlerin sayısının artması, yerel üreticinin desteklenmesi ve kırsal kalkınmanın sağlanması açısından kritik bir rol oynamaktadır. Samsun Ticaret ve Sanayi Odası ile ilçe ticaret odalarının yürüttüğü çalışmalar neticesinde, kentin birçok değeri tescil altına alınmıştır. Bu tesciller, ürünlerin sahteciliğe karşı korunmasını sağlarken aynı zamanda ihracat potansiyelini de artırmaktadır.
Özellikle Ladik Akdağ Yaylası'nda üretilen süt ürünleri ve yayla balı, bölgenin doğal yapısının sunduğu en saf içeriklere sahiptir. Samsun’un yerel ürünleri denildiğinde akla gelen bir diğer önemli değer ise Vezirköprü Semaveri’dir. El işçiliği ile üretilen bu semaverler, sadece bir mutfak eşyası değil, Samsun’un zanaat kültürünün yaşayan bir temsilcisidir. Terme ilçesinde yetiştirilen Terme Pirinci ise, kendine has aroması ve pişme özellikleriyle bölge tarımının en kıymetli çıktıları arasında yer alır.
SAMSUN'UN TESCİLLİ ÜRÜN LİSTESİ VE ÖZELLİKLERİ
Samsun’un kültürel ve ekonomik hafızasını oluşturan tescilli yerel ürünlerin listesi, şehrin ne denli büyük bir çeşitliliğe sahip olduğunu kanıtlar niteliktedir. İşte Samsun’un marka değerini oluşturan o ürünler:
-
Bafra Pidesi: Kapalı formda, ince hamurlu, kıyma ve soğan harcıyla hazırlanan, üzerine tereyağı sürülerek servis edilen tescilli lezzet.
-
Bafra Nokulu: Sirke ve yağ ile hazırlanan mayasız hamurun, iç harcındaki kuş üzümü ve cevizle birleştiği geleneksel tatlı.
-
Çarşamba Kıvratması: "Fındıklı burma" olarak da bilinen, bölgenin kaliteli fındıklarıyla hazırlanan çıtır bir hamur tatlısı.
-
Terme Pirinci: Bölgedeki sulak arazilerde yetişen, besin değeri yüksek ve lezzetiyle tercih edilen pirinç türü.
-
Vezirköprü Semaveri: Yüzyıllardır devam eden bakır ve sac işleme sanatının bir ürünü olan, çay kültürünün ayrılmaz parçası.
-
Samsun Simidi: Diğer bölgelerden farklı olarak pekmezleme aşamasında bol dut pekmezi kullanılan ve daha çıtır olan sokak lezzeti.
-
Yakapınar Bafra Karpuzu: Aroması ve şeker oranıyla bilinen, Bafra Ovası’nın bereketli topraklarında yetişen meyve.
Samsun’un yerel ürünleri, şehrin tarihini, doğasını ve insanının emeğini tek bir potada eritiyor. Bu ürünler, Karadeniz mutfağının sadece hamsi ve mısırdan ibaret olmadığını, aynı zamanda derin bir hamur işi, tarım ve zanaat kültürü barındırdığını tüm dünyaya gösteriyor. Yerel üretimin desteklenmesi ve bu değerlerin tanıtılması, Samsun’un turizm potansiyelini de doğrudan yukarıya taşımaktadır.
