Emeklilerin 2027 yılında alacağı maaş artışlarına ilişkin beklentiler gündemdeki yerini korurken, seyyanen zam ve refah payı kavramları da merak ediliyor. İki zam türü arasındaki temel fark, maaşlara yapılacak artışın hesaplanma şeklinden kaynaklanıyor. Ekonomist Dr. Selçuk Gülten, Ehsonhaber takipçilerine seyyanen zam ve refah payının ne anlama geldiğini örneklerle anlattı.
SEYYANEN ZAM MAAŞLARINA NASIL YANSIR?
Seyyanen zam, emeklilerin mevcut maaşlarına aynı tutarda yapılan artış anlamına geliyor. Bu yöntemde emeklinin aldığı maaşın yüksek veya düşük olması zam miktarını değiştirmiyor. Herkese eşit miktarda artış uygulanıyor. Ekonomist Dr. Selçuk Gülten'in verdiği örneğe göre, emeklilere 5 bin lira seyyanen zam yapılması durumunda 25 bin lira maaş alan emekli de 50 bin lira maaş alan emekli de aynı tutarda zam alacak. Bu durumda maaşlardaki artış şöyle gerçekleşecek:
SEYYANEN ZAM ÖRNEĞİ
25 bin TL mevcut maaş + 5 bin TL zam = 30 bin TL (Yüzde 20 zam)
50 bin TL mevcut maaş + 5 bin TL zam = 55 bin TL (Yüzde 10 zam)
Gülten, seyyanen zamda oran yerine sabit tutarın esas alındığını belirterek bu yöntemin düşük maaş alan emeklilere oransal olarak daha fazla katkı sağladığını ifade etti.
REFAH PAYI EMEKLİ MAAŞLARI NASIL ARTAR?
Refah payı ise emeklilere enflasyon oranının üzerinde yapılan ilave zam anlamına geliyor. Bu yöntemde öncelikle enflasyon kaynaklı kayıpları telafi edecek artış hesaplanıyor, ardından bu orana ek bir zam yapılıyor. Örneğin enflasyonun yüzde 10 olduğu bir dönemde emeklilere yalnızca yüzde 10 zam yapılması, maaşların enflasyon karşısında uğradığı kaybın telafi edilmesi anlamına geliyor. Ancak yüzde 5 refah payı eklenmesi durumunda toplam zam oranı yüzde 15'e yükseliyor.
REFAH PAYI ZAM ÖRNEĞİ
Bu durumda emekli maaşlarına yansıyacak artış şöyle hesaplanıyor:
Yüzde 10 enflasyon artışı + yüzde 15 zam = Toplam zam oranı yüzde 15 zam
20 bin TL mevcut maaş + yüzde 15 zam = 23 bin TL
25 bin TL mevcut maaş + yüzde 15 zam = 28 bin 750 TL
30 bin TL mevcut maaş + yüzde 15 zam = 34 bin 500 TL
40 bin TL mevcut maaş + yüzde 15 zam = 46 bin TL
50 bin TL mevcut maaş + yüzde 15 zam = 57 bin 500 TL
"REFAH PAYI BÜYÜME ORANININ ALTINDA KALMAMALI"
Gülten, refah payının yükselmesiyle emeklilerin alacağı zam oranının da artacağını belirtti. Refah payının belirlenmesinde ülkenin ekonomik büyüme performansının da dikkate alınması gerektiğini ifade eden Gülten, Türkiye'nin yüzde 4-5 seviyelerinde büyüme oranlarına ulaşabildiğini, bu nedenle refah payının büyüme oranının altında kalmamasının beklendiğini kaydetti.
SEYYANEN ZAM İLE REFAH PAYI ARASINDAKİ FARK NE?
İki zam türü arasındaki en önemli fark, maaşlara yansıma biçimi olarak öne çıkıyor. Seyyanen zamda; her emekliye aynı miktarda para veriliyor. Maaşı düşük olan emekli, yüzdesel olarak daha yüksek zam alıyor. Refah payında; her emekliye aynı oranda ilave zam yapılıyor. Maaşı yüksek olan emeklinin aldığı ilave tutar da daha yüksek oluyor.
