Türkiye'nin doğal kaynaklarını, ekosistem hizmetlerini ve insan sağlığını tehdit eden istilacı yabancı türlere karşı kapsamlı bir yasal çerçeve oluşturuldu. 21 Şubat 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan yeni yönetmelik, yabancı türlerin ülkeye girişinden, yayılımının durdurulmasına ve imha süreçlerine kadar tüm aşamaları sıkı denetim altına alıyor. Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından hayata geçirilen bu düzenleme ile biyolojik çeşitliliğin korunması ve istilacı türlerin ekonomik zararlarının minimize edilmesi hedefleniyor.
Ulusal İstilacı Yabancı Türler Listesi (UİST) Dönemi Başlıyor
Yönetmeliğin en stratejik maddelerinden birini, kısa adı UİST olan Ulusal İstilacı Yabancı Türler Listesi'nin oluşturulması teşkil ediyor. Bu liste, bilimsel kanıtlara dayanan ve yerel ekosisteme zarar verme potansiyeli yüksek olan türleri kapsayacak. Liste dışında kalan ancak risk taşıdığı saptanan türler için ise "Acil Eylem Planları" devreye sokulacak. Bakanlık bünyesindeki komisyon, bu listeyi her üç yılda bir güncelleyerek yeni ortaya çıkan tehditleri sisteme dahil edecek.
Sert Yasaklar ve İstisnai İzin Şartları
UİST listesinde yer alan türler için yönetmelik kapsamında çok sert kısıtlamalar getirildi. Yeni düzenlemeye göre bu türlerin:
- Ülkeye girişi ve transit taşınması yasaklandı.
- Üretilmesi, yetiştirilmesi ve her türlü ticarete konu edilmesi engellendi.
- Doğaya ve çevreye salınması kesin olarak yasak hale getirildi.
Ancak bilimsel araştırmalar ve tıbbi kullanım gibi zorunlu haller için Genel Müdürlük bünyesinde kurulacak "İzin Sistemi" üzerinden istisnai haklar tanınabilecek. Bu özel izinler, türlerin dış ortama kaçmasını engelleyecek "Kapalı Muhafaza" şartıyla verilecek.
Erken Tespit ve Hızlı İmha Mekanizması
Ekosistem güvenliğinin sağlanması amacıyla kesintisiz bir izleme sistemi hayata geçirilecek. Doğada yeni bir istilacı tür tespit edildiği anda durumun derhal Genel Müdürlüğe bildirilmesi zorunlu kılındı. İstilanın erken evrelerinde "Hızlı İmha" yöntemleri uygulanarak yayılımın önüne geçilecek. Türün çok geniş alanlara yayıldığı ve imhasının teknik olarak mümkün olmadığı durumlarda ise yayılmayı durdurmak adına "Sınırlandırma" ve "Nüfus Kontrolü" gibi yönetim tedbirlerine başvurulacak.
Zarar Gören Ekosistemler Restore Edilecek
Yeni yönetmelik sadece önleyici tedbirleri değil, meydana gelen hasarların telafisini de içeriyor. İstilacı türlerin faaliyeti nedeniyle bozulmuş olan ekosistemlerin yeniden canlandırılması için kapsamlı "Restorasyon" çalışmaları yürütülecek. Bu süreçte yapılacak fayda-maliyet analizleri ile ekosistemin dış tehditlere ve bozulmalara karşı direnci artırılacak.
