Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından ülke genelinde yürütülen hanehalkı, iş gücü, turizm ve eğitim gibi stratejik anketler, vatandaşların cep telefonlarına gelen uyarı mesajları ve resmi bildirimlerle kamuoyunun tartıştığı konular arasında yer alıyor. Kurumun veri toplama süreçlerinde tesadüfi örnekleme yöntemiyle seçilen hane veya bireylerin, kendilerine yöneltilen soruları yanıtlama zorunluluğu bulunuyor. Siber dolandırıcılık şüpheleri nedeniyle tanımadığı numaralardan gelen aramaları reddeden ya da kişisel verilerini paylaşmak istemediği için saha çalışanlarına kapılarını açmayan vatandaşlar, yasal yaptırımlarla karşılaşıyor. Aydın'da bir vatandaşın TÜİK görevlisini dolandırıcı sanarak anket talebini reddetmesi üzerine idari para cezası kesilmesi, anketlerin zorunluluğunu ve cezai yaptırımlarını yeniden gündeme getirdi.
Dolandırıcı Sanıp Telefonu Kapattı Ceza Tebligatı Geldi
Aydın'ın Efeler ilçesinde yaşayan İbrahim Döngel, TÜİK tarafından aranarak dolandırıcı sanıldığı gerekçesiyle anket talebini reddetmesi üzerine 18 bin 991 TL ceza ile karşılaştı. Yaşadığı süreci anlatan İbrahim Döngel, şu ifadeleri kullandı:
"TÜİK'ten aradığını belirten şahıs, 'Yılın ailesi seçildiniz evinize gelip sizinle anket yapacağız' dedi. Ben de inanmadım ve kabul etmedim. Telefonu kapattım. 20 saniye sonra TÜİK'ten 18 bin 991 TL ceza mesajı geldi."
Döngel, daha sonra gelen evrakın resmi olduğunu öğrenerek ilgili kurumu arayıp ankete katılmayı kabul etti ve cezadan kurtuldu.
TÜİK Anketlerine Katılım Yasal Olarak Mecburi mi?
Türkiye İstatistik Kurumu tarafından yürütülen hanehalkı ve bireysel araştırmalara katılım sağlamak yasal bir zorunluluk taşıyor. 5429 sayılı Türkiye İstatistik Kanunu'nun 8. maddesi uyarınca, kurumun resmi istatistik üretmek amacıyla talep ettiği bilgileri, belirlenen örneklem grubundaki birimlerin eksiksiz, doğru ve ücretsiz olarak vermesi açıkça hükme bağlanmıştır. Bu doğrultuda, TÜİK'in örneklem havuzuna seçilen bir vatandaşın ya da hanenin "Ben bu araştırmada yer almak istemiyorum" şeklinde bir inisiyatif kullanma hakkı bulunmuyor.
