Türkiye'de insansız hava araçlarının kullanım alanları her geçen gün genişlerken, hava sahasındaki yoğunluğu güvenli şekilde yönetmek amacıyla yeni bir düzenleme hazırlanıyor. Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı tarafından hazırlanan taslak kapsamında, İHA'ların anlık olarak takip edilmesini sağlayacak İHA Takip ve Trafik Yönetim Sistemi'nin kurulması planlanıyor. Yeni sistemle birlikte uçuş izinlerinden hava sahası koordinasyonuna, pilot yeterliliklerinden yabancı tescilli İHA'ların faaliyetlerine kadar birçok alanda yeni kurallar hayata geçirilecek. Düzenleme, hem uçuş güvenliğinin artırılmasını hem de olası risklerin önüne geçilmesini hedefliyor.
İHA takip ve trafik yönetim sistemi kuruluyor
Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü tarafından hayata geçirilecek İHA Takip ve Trafik Yönetim Sistemi ile Türkiye hava sahasında faaliyet gösteren kayıtlı insansız hava araçlarının konumları, irtifaları ve uçuş durumları anlık olarak takip edilebilecek. Yeni sistem sayesinde uçuş izin başvuruları, onay ve iptal süreçleri dijital ortamda tek merkezden yönetilecek. Ayrıca yapay zeka destekli altyapı sayesinde aynı hava sahasında faaliyet gösterecek İHA'ların rotalarındaki olası çakışmalar önceden tespit edilerek işleticilere anında uyarı gönderilecek.
İHA uçuşları üç farklı kategoriye ayrılacak
Hazırlanan yeni mevzuat taslağı kapsamında insansız hava aracı operasyonları risk seviyelerine göre Açık, Özel ve Sertifikalı olmak üzere üç ayrı kategori altında değerlendirilecek. Açık kategori, düşük riskli ve hobi amaçlı drone uçuşlarını kapsarken, Özel kategori belirli izinlere tabi ticari ve endüstriyel faaliyetleri içerecek. En yüksek güvenlik standartlarının uygulanacağı Sertifikalı kategori ise kalabalık yerleşim alanları üzerinde uçuş yapılmasına imkan tanıyacak. Bu kategorideki İHA'ların gelecekte hava taksi hizmetleri ile insan ve tehlikeli madde taşımacılığında kullanılması öngörülüyor.
Uzaktan pilotlar için yaş sınırı getiriliyor
Taslak düzenleme ile Açık ve Özel kategorilerde İHA kullanacak uzaktan pilotlar için asgari yaş sınırı 16 olarak belirlendi. Bununla birlikte belirli ağırlık limitinin altında bulunan bazı küçük İHA'ların, yetkin bir pilotun gözetiminde kullanılması halinde yaş şartı aranmayacak. Böylece genç kullanıcıların eğitim ve hobi amaçlı faaliyetlerini sürdürebilmeleri amaçlanıyor.
Güvenlik tedbirleri ve yabancı İHA'lara yeni kurallar
Yeni düzenleme, İHA'ların yasa dışı amaçlarla kullanılmasını önlemeye yönelik önemli sorumluluklar da getiriyor. Buna göre işleticiler ve pilotlar, araçların terör eylemleri, casusluk faaliyetleri veya diğer yasa dışı işlerde kullanılmasını engellemek için gerekli tüm güvenlik önlemlerini almakla yükümlü olacak. Öte yandan yabancı tescilli İHA'ların Türkiye'de uçuş gerçekleştirebilmesi için Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü'ne en az 20 gün önceden başvuru yapılması ve gerekli izinlerin alınması gerekecek. Deprem, sel, yangın gibi doğal afetler ile acil sağlık hizmetleri ve kamu güvenliğini ilgilendiren operasyonlarda ise izin süreçleri hızlandırılacak. Bu tür durumlarda 20 günlük başvuru şartı aranmayacak ve görevli İHA'lara hava sahasında öncelik tanınacak.
