Türkiye Gazetesi’nin haberine göre, küçük para birimlerinin bir süredir ATM’lerde bulunmaması ve en düşük para biriminin 100 TL olmaya başlaması sokaktaki mikro harcamaları daralttı. ATM'lerin küçük banknot vermemesi nedeniyle hesaplarında 40 TL veya 70 TL gibi düşük bakiye kalan öğrenciler ve dar gelirliler paralarını çekemezken, küçük esnaf para üstü kriziyle karşı karşıya kalıyor.
Düşük Bakiyeler Banka Hesaplarında Kalıyor
Küçük para birimlerinin ATM’lerde yer almaması mikro harcamaların tamamını doğrudan etkiliyor. Hesabında 40 TL veya 70 TL gibi bakiyesi kalan öğrenciler ve dar gelirli vatandaşlar, ATM'lerin küçük para vermemesi sebebiyle bu tutarları bankadan nakit olarak alamıyor.
Esnafın Sabah Mesaisi Para Toplamakla Başlıyor
Küçük esnaf, müşterilerine para üstü verebilmek için çevredeki dükkanlardan para bozdurarak mesaiye başlıyor. Nakit ödemelerde küsuratlı tutarlar çıktığında ödeme anı krize dönüşüyor. Bozuk para bulmakta zorlanan bazı işletmeler, vatandaşın bozuk parasını toplamak amacıyla çeşitli kampanyalar düzenliyor. Bazı fırıncılar bozuk para getiren vatandaşlara bedava simit veya ekmek verirken, bazı işletmeler ise komisyonlu ödemeler yapıyor. Dolmuş şoförleri de nakit akışını sağlamak için bozuk parası olan yolculara öncelik tanıyor.
Para Üstü Verilemeyince Gizli Enflasyon Oluşuyor
Piyasada yaşanan madeni ve küçük banknot sıkıntısı nedeniyle para üstü verilemediğinde fiyatlarda yuvarlama yapılıyor. Bu durum, özellikle dar gelirli kesimin cebinden ekstra paraların çıkmasına yol açarak biriken tutarların büyük meblağlara ulaşmasına ve gizli enflasyon oluşmasına neden oluyor. Nakit paranın fiziksel dolaşımının zorlaşması, teknolojiye mesafeli olan yaşlı nüfusu da dijital sistemlerin dışında bırakma riski taşıyor.
"Ticarette Kilitlenebilir"
Ekonomist Ahmet Karaoğlu, yaşanan bu durumun enflasyonun banknot kompozisyonunu yutmasının fiziksel bir sonucu olduğunu ifade etti. Karaoğlu, şu ifadeleri kullandı:
“ATM haznelerinin fiziki bir sınırı var ve ortalama işlem tutarları artınca bankalar mecburen 100 ve 200 TL’lik banknotlara yer açmak zorunda kaldı. Ancak bunun sokaktaki maliyeti çok ağır. Fiyatların yukarı yuvarlanması dar gelirlinin cebine ‘gizli enflasyon’ olarak yansıyor. Ayrıca öğrencilerin veya emeklilerin düşük bakiyelerine erişememesi büyük problem. Piyasada acilen küçük esnafı ve dar gelirliyi rahatlatacak bir nakit akışı planlaması yapılmazsa, sokak ekonomisinde ticaret kilitlenme noktasına gelir”
