Poşetlerin kullanılmadığı dönemlerde pazar çantası, çamaşır selesi ve erzak taşıma kabı olarak kullanılan zembiller, günümüzde kadınlar için süs çantası, vazo ve farklı dekoratif ürünlere dönüşüyor. Samsun'un Bafra ilçesine özgü yaklaşık 300 yıllık geleneksel el sanatı olan zembil üretimi, Kültür Yolu Festivali kapsamında gerçekleştirilen eğitimlerle yeni nesillere aktarılıyor.
Sulak alanlarda, bataklıklarda ve nehir deltalarında kendiliğinden yetişen kındıra otu, sazlık benzeri ince ve sert yapısıyla dikkat çekiyor. Yaprak kenarları keskin, ucu dikenli olan bu bitki kurutulduğunda dayanıklı ve esnek bir örgü malzemesine dönüşüyor. Yaklaşık 300 yıl önce Bafralı kadınlar, kındıra otunu mısır koçanlarıyla birleştirerek taşıma amaçlı zembiller üretmeye başladı. Günümüzde ise bu geleneksel ürün modern tasarımlarla yeniden hayat buluyor.
ZEMBİL ARTIK MODERN TASARIMLARLA ÜRETİLİYOR
Bafra Mehmet Yıldız Halk Eğitim Merkezi Geleneksel El Sanatları Zembil Ustası Nuran Güngör öncülüğünde düzenlenen eğitimlerde kadınlar, kındıraları bükerek ip haline getiriyor, ardından mısır yapraklarıyla örerek farklı ürünler üretiyor.
Zembil tekniği hakkında bilgi veren Nuran Güngör, "Zembil, Bafra'nın 300 yıllık geçmişe sahip, unutulmaya yüz tutmuş geleneksel bir el sanatıdır. Kızılırmak Deltası'nda yetişen kındıra ve mısır yaprağından üretilen, zamanında taşıma aracı olarak kullanılan bir üründür. Günümüzde bu ürünü modernize ederek farklı ürünler ortaya çıkarmaya başladık. Zembilden çamaşır sepeti, vazo gibi birçok ürün üretiyoruz. Bu yıl ayrıca sele ve sepetleri de zembilden üreterek çocuklara dağıttık" dedi.
KINDIRA OTU ÖZEL İZİNE TABİ
Kızılırmak Deltası'ndaki Kuş Cenneti'nden elde edilen kındıra otunun yalnızca belirli dönemlerde ve özel izinle toplandığını belirten Nuran Güngör, "Zembilin iç malzemesi, kındıra dediğimiz ottan oluşuyor. İskeletini bu şekilde yapıyoruz. Kındırayı önce kesiyoruz. Bu kındıralar kafamıza göre de kesilmiyor. Yılın belirli zamanlarında izinle doğadan alınıyor. Çünkü hayvanlar üreme dönemlerinde bu otların arasına yumurta bırakıyor. Elde ettiğimiz kındıraları avuç içerisinde bükerek ip haline getiriyoruz. İp haline gelen kındıranın üzerine de mısır yaprağından kendine özgü düğümler atarak ürünleri ortaya çıkarıyoruz. Kındıra, doğada kendiliğinden yetişen bir bitkidir. Bataklık ve sulak alanlarda yetişiyor. Kuşlara yumurta saklama mekanı olarak da hizmet veriyor. O nedenle kuşların üreme mevsimi dışında kındıraları topluyoruz" diye konuştu.
Zembillerin tamamen doğal malzemelerden üretildiğini vurgulayan Güngör, "1,5 metrelik kındıralar bizim kullanımımıza uygun oluyor. Zembiller tamamen doğa dostu, atıklardan oluşuyor. Kullanmak istemediğinizde doğaya attığınızda toprağa karışıp yok oluyor. Süslemek için de gıda, bitkisel ve kumaş boyaları kullanıyoruz. Bu ürünler de sentetik olmayan boyalar. Hayal gücümüz çok geniş. Kındıra, mısır yaprağı ve boya ile istediğimiz her ürünü üretiyoruz" şeklinde konuştu.
YİYECEKLERİ TAZE TUTUYOR
Samsun'un Bafra ilçesine özgü coğrafi işaretli zembilin üretiminde, kındıra otu ile mısır koçanının dış kabuğu olan mısır yeleği birlikte kullanılıyor. Yapım aşamasında kurutulan mısır yelekleri suyla yumuşatılıyor, içine dayanıklılık sağlaması amacıyla kındıra otu yerleştiriliyor ve ürün tamamen el işçiliğiyle hasır tekniği kullanılarak örülüyor.
Tamamen doğal ve organik malzemelerden üretilen zembil, içine konulan yiyeceklerin hava almasını sağlayarak terlemeyi önlüyor ve uzun süre taze kalmasına katkı sunuyor. Günümüzde hem geleneksel kullanımını sürdüren hem de dekoratif ürünlere dönüşen Bafra zembili, Kültür Yolu Festivali kapsamında düzenlenen eğitimlerle gelecek kuşaklara aktarılmaya devam ediyor.
