ABD'de Kosta Rika tatilinden döndükten sonra yaşamını yitiren 11 yaşındaki Steve Smelski'nin ölüm nedeninin, halk arasında "beyin yiyen amip" olarak bilinen Naegleria fowleri olduğu açıklandı. Gelişmenin ardından "Beyin yiyen amip nedir?" ve "Türkiye'de görülebilir mi?" soruları gündeme geldi. Enfeksiyon Hastalıkları ve Mikrobiyoloji Uzmanı Prof. Dr. Fatma Bozkurt, Naegleria fowleri'nin sıcak tatlı sularda yaşayabilen tek hücreli bir amip olduğunu belirterek, hastalığın oldukça nadir görüldüğünü ifade etti.
HASTALIK NASIL BULAŞIYOR?
Uzmanlara göre Naegleria fowleri, su içilmesiyle değil, amip bulunan suyun burundan girmesiyle bulaşıyor. Burundan vücuda giren amip, koku sinirlerini takip ederek beyne ulaşıyor ve Primer Amibik Meningoensefalit (PAM) adı verilen ağır bir beyin enfeksiyonuna yol açabiliyor. Özellikle göl ve nehirlerde balıklama atlamak, su sporları yapmak veya dalış sırasında burna su kaçması bulaş riskini artırıyor.
HANGİ SULARDA GÖRÜLEBİLİYOR?
Naegleria fowleri; sıcak ve durgun tatlı su gölleri, nehirler, göletler, termal ve jeotermal sıcak su kaynakları, yetersiz bakım yapılan havuzlar ile yeterince dezenfekte edilmeyen su parklarında görülebiliyor. Uzmanlar, deniz suyunun tuzlu yapısı nedeniyle bu amibin denizde yaşamasının beklenmediğini, düzenli olarak klorlanan yüzme havuzlarında da riskin oldukça düşük olduğunu vurguluyor.
BELİRTİLERİ NELERDİR?
Enfeksiyon, temasın ardından 1 ila 12 gün içinde ortaya çıkabiliyor. İlk belirtiler arasında şiddetli baş ağrısı, ateş, bulantı, kusma ve halsizlik yer alıyor. Hastalık ilerledikçe ense sertliği, ışığa hassasiyet, bilinç bulanıklığı, denge kaybı, havale, halüsinasyon ve koma gibi ciddi nörolojik belirtiler görülebiliyor. Uzmanlar, özellikle sıcak tatlı sularda yüzme öyküsü bulunan ve bu belirtileri yaşayan kişilerin vakit kaybetmeden sağlık kuruluşuna başvurması gerektiğini belirtiyor.
İNSANDAN İNSANA BULAŞIYOR MU?
Uzmanlara göre bugüne kadar Naegleria fowleri enfeksiyonunun insandan insana bulaştığına dair herhangi bir bilimsel kanıt bulunmuyor. Hastalık yalnızca çevresel maruziyet sonucu gelişiyor.
KORUNMAK İÇİN NELER YAPILMALI?
Uzmanlar, yaz aylarında sıcak ve durgun tatlı sularda yüzerken burna su kaçmasını önlemeyi, göl ve nehirlerde dalış yaparken burun tıkacı kullanmayı, burna yüksek basınçla su girmesine neden olacak hareketlerden kaçınmayı ve düzenli olarak dezenfekte edilmeyen havuzlara girmemeyi öneriyor.
TÜRKİYE'DE GÖRÜLME RİSKİ VAR MI?
Prof. Dr. Fatma Bozkurt, "Beyin yiyen amip" ifadesinin dikkat çekici olsa da toplumda gereksiz paniğe neden olmaması gerektiğini belirterek, Türkiye'de görülme olasılığının son derece düşük olduğunu söyledi. Uzmanlar, Türkiye'de riskin oldukça düşük olduğuna dikkat çekerken, özellikle yaz aylarında sıcak ve durgun tatlı sularda yüzerken temel tedbirlerin alınmasının olası riskleri azaltacağını vurguluyor.
