Kanuni Sultan Süleyman Eğitim ve Araştırma Hastanesi İç Hastalıkları Klinik Sorumlusu Doç. Dr. Murat Akarsu, diyabetin pankreasın yeterli insülin üretememesi ya da ürettiği insülini dokulara ulaştıramaması nedeniyle ortaya çıkan küresel bir sağlık sorunu olduğunu ifade etti. Doç. Dr. Akarsu, diyabetli hasta sayısının 2025 itibarıyla dünya genelinde 540 milyona ulaştığını, bunun her 10 bireyden birinin diyabet tanısı aldığı anlamına geldiğini söyledi. Türkiye’de ise yetişkin nüfusun yüzde 15’inden fazlasının diyabetli olduğunu, bu oranın Avrupa ortalamasının üzerinde seyrettiğini belirtti. Prediyabet oranının ise yüzde 30’un üzerine çıkması, toplumun diyabet açısından ciddi risk altında olduğunu gösteriyor.
DİYABETİN ERKEN BELİRTİLERİ NELERDİR?
Diyabetin erken belirtileri arasında çok susama, sık idrara çıkma, ağız kuruluğu, ellerde ve ayaklarda uyuşma ya da yanma hissi, karıncalanma, yorgunluk, ani kilo değişiklikleri ve bulanık görme yer alıyor. Bu belirtilerden bir veya birkaçını yaşayan kişilerin mutlaka doktora başvurması gerektiğini söyleyen Akarsu, tanı için açlık kan şekeri, tokluk kan şekeri ve halk arasında 3 aylık kan şekeri olarak bilinen HbA1c testlerinin kullanıldığını belirtti. Tam kan sayımı, biyokimya ve idrar tahlillerinin de teşhise yardımcı olduğunu aktardı.
DİYABET RİSKİNİ ARTIRAN FAKTÖRLER
Diyabet riskini artıran faktörlerin başında birinci dereceden akrabalarında diyabet bulunanlar, obezite sorunu yaşayanlar, yüksek kalorili beslenenler ve hareketsiz yaşam süren bireyler geliyor. Doç. Dr. Akarsu’ya göre genetik yatkınlık tek başına hastalığın kesin olarak ortaya çıkacağı anlamına gelmiyor; asıl belirleyici olan yaşam tarzı. Sağlıksız beslenme ve yetersiz fiziksel aktivite genetik riskle birleştiğinde diyabet gelişme olasılığı katlanarak artıyor. Ancak sağlıklı yaşam tarzı seçimleri, diyabetin ortaya çıkmasını geciktirebiliyor veya tamamen önleyebiliyor.
SESSİZCE İLERLEYEN HASTALIK DİYABET
Toplumda her 4–5 diyabet hastasından birinin hastalığının farkında olmaması, uzmanlara göre sessiz ilerleyen bu hastalığın en kritik noktalarından biri. Doç. Dr. Akarsu, toplumun fiziksel aktivite açısından iyi bir seviyede olmadığını belirterek daha hareketli bir yaşam tarzının benimsenmesi gerektiğini söyledi. Ayrıca yüksek kalorili gıda tüketiminin azaltılması, Akdeniz diyeti ve DASH diyeti gibi sağlıklı beslenme modellerinin yaygınlaştırılması gerektiğini vurguladı. Karbonhidrat, yağ ve aşırı protein tüketiminin azaltılması; sebze ve lif bakımından zengin gıdaların artırılması insülin direncini azaltarak diyabetin ilerleme riskini düşürüyor. Düzenli beslenme ve yeterli fiziksel aktiviteye sahip diyabet hastalarının kan şekeri kontrolünün de çok daha kolay sağlandığı belirtiliyor.
