Halk kültüründe baharın habercisi olarak kabul edilen cemrelerin 2026 yılında hangi tarihlerde düşeceği merak ediliyor. Soğuk kış günlerinin ardından havaların ısınacağına işaret eden cemreler, her yıl olduğu gibi 2026’da da belirli bir sırayla havaya, suya ve toprağa düşecek.
CEMRE DÜŞMESİ NE ANLAMA GELİYOR?
Arapça kökenli bir kelime olan cemre, “ateş”, “kor” ve “köz” anlamlarına geliyor. Cemre düşmesi, halk inanışına göre kıştan bahara geçişi simgeliyor. Cemrelerin düşmesiyle birlikte havanın, suyun ve toprağın ısınmaya başladığına inanılıyor. Bu inanış, Orta Asya’dan Anadolu’ya, Arap coğrafyasından Avrupa’ya kadar pek çok kültürde benzer tarihlerde görülüyor.
2026 CEMRE DÜŞME TARİHLERİ
2026 yılında cemrelerin düşme tarihleri de belli oldu. Buna göre ilk cemre 19-20 Şubat tarihlerinde havaya düşecek. İkinci cemre 26-27 Şubat’ta suya düşerken, üçüncü ve son cemre ise 5-6 Mart tarihlerinde toprağa düşecek. Cemreler arasında yaklaşık yedişer günlük bir süre bulunuyor.
Halk takvimine göre cemreler her yıl üç aşamada düşüyor. İlk cemre havaya, ikinci cemre suya ve üçüncü cemre toprağa düşüyor. Üç cemrenin de düşmesinin ardından havaların belirgin şekilde ısınmaya başladığı kabul ediliyor.
CEMRELERİN TARIM VE GÜNLÜK HAYATTAKİ YERİ
Cemreler, özellikle tarım ve hayvancılıkla uğraşan kesimler için büyük önem taşıyor. Isınmayan toprağa ekilen tohumun yeşermeyeceğine inanıldığı için, çiftçiler ekim ve sürüm gibi tarımsal faaliyetlere genellikle cemrelerin düşmesini bekledikten sonra başlıyor. Bu yönüyle cemreler, halk takviminde doğayla uyumlu yaşamın önemli göstergelerinden biri olarak kabul ediliyor.
BAHARIN HABERCİSİ
Cemrelerin düşmesi, aynı zamanda Nevruz’un yaklaştığının da işareti olarak görülüyor. Üçüncü cemrenin toprağa düşmesiyle birlikte kış mevsiminin etkisini kaybettiği, bahar günlerinin kapıda olduğu düşünülüyor.
CEMREYE ÖZGÜ RİTÜELLER
İstanbul Üniversitesi (İÜ) Türk Halk Bilimi Uygulama ve Araştırma Merkezi Müdürü Prof. Dr. Abdulkadir Emeksiz, cemrenin çiftçilerin tarımsal faaliyetlerinde önemli yer tuttuğunu vurguladı. Isınmayan toprağa atılan tohum yeşermeyeceğinden, çiftçilerin tohum ekmek ya da bağ sürmek gibi işlere başlamak için cemrenin düşmesini beklediklerini belirten Emeksiz, cemrenin düştüğü tarihlere ilişkin bazı ritüelleri de şöyle anlattı:
"Rize halkı cemre düştüğü zaman çocuklarına çarık giydirmezdi. Ege Bölgesi'nde koç ve teke katımı, üçüncü cemrenin düşüşü hesaplanarak yapılırdı. Yeni doğan yavruların aşırı soğuktan etkilenip ölmemeleri için koyun ve keçilerin doğurma zamanı üçüncü cemrenin düşüşüne denk gelecek şekilde yapılırdı. Orta Rodop bölgesindeki Türk köylerinde yaşayan yaşlılar arasında cemreyle ilgili birtakım inanış ve uygulamalar halen varlığını korumaktadır. Buradaki halk; kışın ve karın 'kendini unutan tembel bir nesne' olduğuna inanmaktadır. Eskiden ailedeki en yaşlı kadın cemrenin düştüğü gün ateşteki külleri bir kaba doldurup avludaki karın üzerine daire şeklinde serpermiş. Daha sonra insanlar, cemrenin düştüğü gün karla buzla kaplı yollara kül, kum ve çakıl dökmek yerine ot, çöp, çiçek kırıntıları serpmeye başlamışlardır. Bu uygulamaları yapanlar Toprak Ana'ya 'Ağaçlar, otlar ve çiçekler sana dönüş için hazır' dediklerini belirtirler."
