1587 yılında Kuzey Amerika’da kurulan Roanoke Kolonisi, tarih boyunca açıklığa kavuşturulamayan yerleşim olaylarından biri olmuştur. İngiltere’den Amerika kıtasına yerleşmek amacıyla gelen 117 kişinin yaşadığı kolonide, yalnızca üç yıl sonra hiçbir yerleşimciye ulaşılamamıştır. Bölgedeki bir ahşap yapının üzerinde bulunan Croatoan yazısı ise koloninin akıbetine ilişkin araştırmaların temelini oluşturmuştur.
İngiliz kaşif John White liderliğindeki 117 kişilik grup, 1587 yılında günümüzde ABD’nin Kuzey Carolina eyaletinde bulunan Roanoke Adası’na yerleşmiştir. Yerleşimciler arasında kadınlar ve çocuklar da bulunmuştur. Koloni, İngiltere’nin Kuzey Amerika’da kalıcı yerleşim kurma girişimlerinin bir parçası olarak oluşturulmuştur. Yerleşimin kurulmasının ardından yiyecek ve diğer temel ihtiyaçların karşılanması konusunda sorunlar yaşanmıştır. Bunun üzerine John White, gerekli malzemeleri temin etmek amacıyla İngiltere’ye dönmüştür. Ancak İngiltere ile İspanya arasındaki savaş nedeniyle Amerika’ya dönüşü gecikmiştir.
White, 1590 yılında Roanoke Adası’na ulaştığında koloninin terk edildiğini görmüştür. Yerleşimde bulunan 117 kişiden hiçbirine ulaşılamamış, insanların nereye gittiğini açıklayan kesin bir bilgi elde edilememiştir. Bölgede yapılan incelemelerde bir ağacın üzerine CRO, ahşap savunma yapısına ise CROATOAN kelimesinin kazındığı belirlenmiştir.
Croatoan, o dönemde bölgede yaşayan yerli topluluklardan birinin ve günümüzde Hatteras Adası olarak bilinen yerin adı olmuştur. Bu nedenle kolonide yaşayan insanların söz konusu bölgeye göç etmiş olabileceği değerlendirilmiştir. Ancak White, olumsuz hava koşulları nedeniyle Croatoan’a ulaşamamış ve İngiltere’ye dönmek zorunda kalmıştır.
Koloninin kaybolmasına ilişkin araştırmalarda farklı ihtimaller üzerinde durulmuştur. Yerleşimcilerin yiyecek sıkıntısı nedeniyle başka bölgelere göç etmiş olabileceği, yerli topluluklara katılmış olabileceği veya çeşitli nedenlerle yaşamlarını yitirmiş olabileceği değerlendirilmiştir. Roanoke Adası ve çevresinde gerçekleştirilen arkeolojik araştırmalarda İngiliz yerleşimcilerle bağlantılı olabilecek çeşitli buluntulara ulaşılmıştır. Özellikle Hatteras Adası’nda elde edilen bazı eserler, koloninin başka bir bölgeye taşındığı ihtimalini güçlendirmiştir. Bununla birlikte bulunan eserlerin ticaret yoluyla bölgeye ulaşmış olabileceği de belirtilmiştir.
ABD Ulusal Park Servisinin yayımladığı bilgilere göre kayıp koloninin üyelerine kesin olarak bağlanabilen insan kalıntıları, mezarlar veya yerleşim alanları henüz tespit edilememiştir. Bu nedenle Roanoke Kolonisi’nin nasıl ortadan kaybolduğu konusu kesin olarak açıklığa kavuşturulamamıştır.




