Tokat’ın Erbaa ilçesinde bulunan Horoztepe, yaklaşık 4 bin yıllık geçmişi ve ortaya çıkarılan tarihi eserleriyle Anadolu’nun önemli arkeolojik alanları arasında yer alıyor. Erken Tunç Çağı’na ait buluntuların Çorum’daki Alacahöyük kraliyet mezarlarındaki eserlerle benzerlik göstermesi, bölgenin tarihine ilişkin araştırmaları yeniden gündeme getirdi.
Horoztepe’de bulunan ve milattan önce 2200-2000 yıllarına tarihlenen mezar buluntuları, Anadolu’da yaşamış toplulukların inançları, ölü gömme gelenekleri ve metal işçiliği hakkında önemli bilgiler sunuyor. Bölgede yapılan araştırmalarda ortaya çıkarılan eserler, dönemin sosyal yaşamını anlamak açısından da önem taşıyor.
Horoztepe, 1950’li yıllarda arkeolog Prof. Dr. Tahsin Özgüç ve Mahmut Akok tarafından gerçekleştirilen çalışmalarla bilim dünyasında tanındı. Yapılan araştırmalarda bronz hayvan figürleri, tören eşyaları, metal kaplar ve çeşitli mezar hediyeleri ortaya çıkarıldı. Buluntular arasında bebeğini emziren bir kadını tasvir eden bronz heykelcik de bulunuyor.
Horoztepe’deki eserlerin Çorum’da bulunan Alacahöyük’ün 13 kraliyet mezarından çıkarılan buluntularla benzerlik göstermesi, iki bölge arasında kültürel ilişkiler olabileceğini düşündürüyor. Ancak bu benzerliklerin hangi toplumsal ve kültürel ilişkilerden kaynaklandığının belirlenebilmesi için yeni araştırmalara ihtiyaç duyuluyor. Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi Arkeoloji Bölümü Başkanı Dr. Öğr. Üyesi Semih Yaşar Çizikci, Horoztepe’deki buluntuların Anadolu’nun Erken Tunç Çağı tarihi açısından önemli olduğunu belirtti. Çizikci, bölgede yapılacak bilimsel kazıların eserleri üreten toplumların yaşam biçimleri ve inançları hakkında yeni bilgiler sağlayabileceğine dikkat çekti. Horoztepe’nin yeniden gündeme gelmesinde, geçmiş yıllarda yurt dışına çıkarılan 40 tarihi eserin Amerika Birleşik Devletleri’nden Türkiye’ye iade edilmesi de etkili oldu. Yaklaşık 4 bin yıllık geçmişe sahip eserlerin geri getirilmesi, bölgenin arkeolojik mirasının korunmasına yönelik çalışmaları yeniden öne çıkardı. Horoztepe’deki tarihi kalıntılar, çevredeki yapılaşma ve tarımsal faaliyetler nedeniyle de risk altında bulunuyor. Arkeolojik alanın korunması gerektiğini belirten uzmanlar, bilimsel yöntemlerle gerçekleştirilecek kurtarma kazılarının önemine işaret ediyor. Bölgede yeni kazıların başlatılması durumunda, Horoztepe ile Alacahöyük arasındaki kültürel ilişkiler ve Erken Tunç Çağı’nda Anadolu’da yaşayan topluluklara ilişkin yeni verilere ulaşılması bekleniyor. Ancak Horoztepe’de yeni kazıların başlayacağı tarihe ilişkin henüz resmi bir takvim açıklanmadı.
