Samsun Sebze ve Meyve Hali’nde mevsim geçişiyle birlikte ürün hareketliliği ve tedarik dengeleri değişirken, bu yıl özellikle meyve bolluğu fiyatlarda düşüşe neden oldu. Samsun Sebze ve Meyve Hali Komisyoncuları Derneği Başkanı Burhan Ekiz, Ukrayna başta olmak üzere farklı bölgelerde yaşanan savaşların ihracatı olumsuz etkilediğini belirterek, ihraç edilemeyen ürünlerin iç piyasaya yönelmesinin fiyat dengelerini değiştirdiğini ifade etti. Bu yıl meyve üretiminde yaşanan bollukla ihracatın istenilen seviyede gerçekleşmemesinin fiyat düşüşünde etkili olduğunu kaydeden Ekiz, özellikle elma, mandalina ve ayvada önemli miktarda ürün bulunduğunu söyledi. Samsun'un kivi üretimi ve ihracatında öne çıkan illerden biri olduğunu vurgulayan Ekiz, Bafra ve Çarşamba ovalarında yetiştirilen sebzelerin ise Türkiye'nin farklı bölgelerine gönderildiğini dile getirdi.

TEDARİKTE YAŞANAN AKSAKLIKLAR
Ürün tedarikinde hava koşullarının da belirleyici olduğunu aktaran Ekiz, özellikle yağışlı havalarda zaman zaman sevkiyat ve ürün temininde aksaklıklar yaşanabildiğini belirtti. Gemilerin limanda beklemesi nedeniyle bazı ürünlerin bozulabildiğini ifade eden Ekiz, bu tür durumların Tarım ve Orman İl Müdürlüğünün kontrolünde çözüme kavuşturulduğunu söyledi. Hal komisyoncularının aradan çıkarılacağı yönündeki iddialara da değinen Ekiz, bu yönde gündemde bulunan bir uygulama olmadığını kaydetti. Bazı denetim sistemlerinde değişiklik yapılmasının gündeme geldiğini belirten Ekiz, hal esnafının taleplerinin federasyon başkanı aracılığıyla ilgili bakanlığa iletildiğini ve konuyla ilgili yanıt beklendiğini ifade etti.
HALDE MÜŞTERİ HAREKETLİLİĞİ AZALDI
Hal esnafı Tuncay Güllükaya (52), bu yıl ürün bolluğu yaşanmasına rağmen ihracatın yetersiz kalması nedeniyle ürünlerin iç piyasada kaldığını söyledi. Halde müşteri hareketliliğinin belirgin şekilde azaldığını dile getiren Güllükaya, mandalinanın kilogramının 15, elmanın ise 20 liradan satıldığını belirtti. Pazarlarda da uygun fiyatlarla ürün bulunabildiğini ifade eden Güllükaya, kamuoyunda dile getirilen yüksek fiyatların bütün ürünler için geçerli olmadığını kaydetti. Saat 12.00 olmasına rağmen halde müşteri bulunmadığını belirten Güllükaya, satışların yavaşlaması nedeniyle iş yerlerinin ve soğuk hava depolarının ürünlerle dolduğunu söyledi. İşletme giderlerinin de esnaf üzerindeki yükü artırdığını aktaran Güllükaya, özellikle işçilik ve ambalaj maliyetlerindeki yükselişe dikkat çekti.

ASİL SIKINTI ÜRETİCİDE
İhracattaki durgunluğun en büyük etkisinin üreticide görüldüğünü savunan Güllükaya, hal esnafının satabileceği miktarda ürün aldığını, satış gerçekleşmediğinde yeni ürün tedarik etmediğini belirtti. Üreticinin ise yetiştirdiği ürünü satamaması halinde doğrudan zarara uğradığını ifade eden Güllükaya, "Biz satacağımız kadar mal alıyoruz. Satamazsak ürün almıyoruz ama üretici ürününü satamıyor, mal dalında kalıyor. Geçen yıl fiyatlar yüksekti, bu yıl ihracat olmayınca ürünler iç piyasaya kaldı. Herkes aracıyı suçluyor ama asıl sıkıntıyı üretici yaşıyor" dedi.
AYVANIN FİYATI 20 LİRAYA GERİLEDİ
Hal esnafı Selamet Kocaoğlu (54) ise mevsim geçişiyle birlikte sebze satışlarının ağırlık kazandığını, meyve bolluğunun fiyatları aşağı çektiğini söyledi. Özellikle ayva fiyatlarındaki değişime dikkat çeken Kocaoğlu, geçen yıl piyasada yeterli miktarda ayva bulunmadığı için Azerbaycan ve Rusya'dan ürün getirildiğini hatırlattı. Geçen yıl küçük boy ayvaların kilogram fiyatının bile 100-200 liraya kadar çıktığını belirten Kocaoğlu, bu yıl ise ayvanın kilogramının 20 lira seviyesine gerilediğini ifade etti. "Meyveler bu yıl bedava denecek fiyatlarda" diyen Kocaoğlu, hal fiyatlarının günlük arz ve talep dengesine göre şekillendiğini, ürün bolluğunun satışları yavaşlatırken fiyatları da düşürdüğünü kaydetti. Ürünleri soğuk zincir koşullarında muhafaza etmeye çalıştıklarını aktaran Kocaoğlu, özellikle meyvenin az olduğu dönemlerde yüksek alış maliyetlerinin tüketici tepkisine neden olduğunu, bu dönemlerde aracıların da eleştirildiğini dile getirdi.

MEVSİM GEÇİŞİ TEDARİKİ ZORLAŞTIRIYOR
Hal esnafı İlyas Acar (50), mevsimsel ürün değişiminin hal piyasasındaki hareketliliği doğrudan etkilediğini belirterek, Samsun yöresinde yetiştirilen yerli sebzelerin sezonunun sona ermesiyle ürünlerin Antalya, Adana ve Mersin gibi bölgelerden gelmeye başladığını söyledi. Kış aylarında mandalina, portakal, elma ve nar gibi meyvelerin öne çıktığını ifade eden Acar, tüketicilerin hazır gıdaya yönelmesinin ıspanak, pırasa, karnabahar ve brokoli gibi sebzelerin tüketimini de olumsuz etkilediğini dile getirdi. Ürün tedarikinde mevsim geçişlerinin zaman zaman boşluk oluşturduğunu kaydeden Acar, Antalya bölgesindeki ürünlerin sona ermesiyle Bafra, Çarşamba, Amasya ve Tokat gibi bölgelerden yeni ürünlerin gelmesi arasında 15-25 günlük süreler yaşanabildiğini belirtti. Bu dönemlerde ürün arzının azalmasıyla fiyatların yükselebildiğini ifade eden Acar, üreticinin desteklenmesinin önemine dikkat çekti.

İHRACAT ÜRETİCİ İÇİN ŞART
Üreticinin yetiştirdiği ürünü değerinde satabilmesi için yalnızca iç piyasanın yeterli olmadığını vurgulayan Acar, ihracat kanallarının açık tutulması gerektiğini söyledi. Özellikle Rusya gibi komşu ülkelere yapılacak sevkiyatların üretici açısından önemli olduğunu belirten Acar, "Üreticinin ürettiğini satabilmesi için iç piyasa yeterli değil. Ürünlerin Rusya gibi komşu ülkelere gönderilmesi gerekiyor. Aksi takdirde üretici elindeki ürünü değerinde satamıyor. İhracat, ürünlerin elde kalmaması ve üreticinin emeğinin karşılığını alabilmesi açısından şart" ifadelerini kullandı.




