Samsun ev mutfağı, sadece bir beslenme alışkanlığı değil, aynı zamanda Orta Karadeniz’in tarihsel göç yolları üzerinde olmasının getirdiği zengin bir kültürel sentezdir. Mübadele yıllarından gelen Balkan esintileri ile Anadolu’nun yerleşik tarım kültürünün birleştiği bu mutfakta, hamur işlerinden sebze yemeklerine kadar geniş bir çeşitlilik hakimdir. Samsun'da evlerde pişen yemekler, taze mevsim ürünlerinin yanı sıra kışlık hazırlıklar olan kurutulmuş gıdalar ve turşularla da zenginleşir.
HAMUR İŞLERİNİN SOFRADAKİ HAKİMİYETİ
Samsun ev mutfağının temel taşlarından biri hamur işleridir. Şehrin tescilli lezzeti olan Samsun Pidesi, evlerde özellikle pazar kahvaltılarının ve özel davetlerin vazgeçilmezidir. Bunun yanı sıra "Nokul" olarak bilinen; fındıklı, üzümlü veya kıymalı hazırlanan çörekler, Samsun evlerinde çay saatlerinin en sevilen ikramları arasında yer alır. Bafra ve Çarşamba ilçelerinde bu tarifler kendine has dokunuşlarla farklılık gösterir.
MISIR VE SEBZE KÜLTÜRÜ
Karadeniz mutfağının vazgeçilmezi mısır, Samsun’da da başroldedir. Mısır ekmeği, hemen her evin fırınında taze olarak pişirilir ve genellikle karalahana çorbası (pancar çorbası) ile servis edilir. Ayrıca taze fasulye diblesi ve kaldırık otu kavurması gibi doğadan sofraya taşınan sebze yemekleri, sağlıklı ve sade bir mutfak anlayışının temsilcileridir.
KIŞLIK HAZIRLIKLAR VE TURŞULAR
Samsunlu aileler için kış hazırlığı büyük önem taşır. Evlerde kurulan fasulye, kelek ve domates turşuları sadece meze olarak değil, "turşu kavurması" yapılarak ana yemek olarak da tüketilir. Tarhana ve erişte yapımı ise komşuların bir araya gelerek imece usulü gerçekleştirdiği, sosyal bağları güçlendiren bir gelenek olmayı sürdürmektedir.
SAMSUN EV MUTFAĞININ EN KARAKTERİSTİK YEMEKLERİ
-
Tirit: Özellikle kaz eti ve yufka ile hazırlanan, kış aylarının en meşhur yöresel yemeğidir.
-
Bafra Nokulu: Mayalı hamur içine fındık ve üzüm konularak hazırlanan, uzun süre taze kalan bir hamur işidir.
-
Keşkek: Düğün ve bayram gibi özel günlerin olmazsa olmazı olan, buğday ve etin uzun süre dövülmesiyle yapılan geleneksel bir lezzettir.
-
Karalahana Sarması: İç harcında mısır yarması veya pirinç kullanılarak hazırlanan, Samsun sofralarının klasiğidir.
