Samsun, Karadeniz mutfağının hem kıyı hem de iç kesimlerdeki lezzetlerini birleştiren eşsiz bir duraktır. Şehrin kahvaltı kültürü, sadece bir öğün değil; Bafra’nın pidesinden Çarşamba’nın pabuç incirine, Vezirköprü’nün semaver çayından Ladik’in süt ürünlerine uzanan bir gelenekler bütünüdür. Coğrafi işaretli ürünlerin başrol oynadığı bu sofra ritüeli, hem yerel halkın hem de şehri ziyaret eden turistlerin Samsun mutfağına dair keşfettiği ilk durak olma özelliğini taşımaktadır.
SAMSUN KAHVALTISININ VAZGEÇİLMEZİ: COĞRAFİ İŞARETLİ HAMUR İŞLERİ
Samsun kahvaltı kültürü denildiğinde akla gelen ilk unsur, kuşkusuz fırından taze çıkmış hamur işleridir. Şehrin tescilli lezzetleri, kahvaltı sofralarının ana omurgasını oluşturur. Bu noktada Samsun Pidesi, özellikle pazar sabahlarının değişmez geleneğidir. Bafra, Terme ve Çarşamba usulü olarak farklılık gösteren bu pideler, yüksek kaliteli tereyağı ve özel kıymalı ya da peynirli iç harçlarıyla servis edilir.
Bunun yanı sıra, Samsun Simidi, Türkiye’nin diğer bölgelerindeki simitlerden ayrılan karakteristik özelliklere sahiptir. Bol pekmezle mayalanan ve odun ateşinde pişirilen bu çıtır lezzet, kahvaltıda yöresel peynirlerle birlikte tüketilir. Özellikle "nokul" adı verilen, içine ceviz, üzüm veya haşhaş konularak hazırlanan geleneksel çörek, Samsun kahvaltısında tatlı-tuzlu dengesini kuran önemli bir unsurdur.
KARADENİZ'İN DOĞAL ÜRÜNLERİ VE YÖRESEL ŞARKÜTERİ
Samsun’un geniş tarım arazileri ve yaylaları, kahvaltı sofralarına doğrudan doğal ürün olarak yansır. Şehrin iç kesimlerindeki ilçelerde üretilen süt ve süt ürünleri, kahvaltının kalite standartlarını belirler. Özellikle Ladik ve Vezirköprü bölgelerinden gelen taze tereyağı, kaymak ve çökelek gibi ürünler, sofraların doğal protein kaynaklarıdır.
-
Mıhlama (Kuymak): Her ne kadar Doğu Karadeniz ile özdeşleşmiş olsa da, Samsun’da mısır unu ve yerel peynirlerle hazırlanan bu sıcak lezzet, kahvaltının en popüler sıcak tabağıdır.
-
Yöresel Reçeller: Kızılırmak ve Yeşilırmak deltalarındaki meyve çeşitliliği sayesinde; şeftali, incir ve böğürtlen reçelleri tamamen doğal yöntemlerle hazırlanarak servis edilir.
SAMSUN KAHVALTI SOFRASINDA ÇAY VE SEMAVER GELENEĞİ
Samsun mutfağında kahvaltının tamamlayıcısı ve en önemli sosyal unsuru Vezirköprü Semaveri ile demlenen çaydır. Karadeniz’in çay kültürü, Samsun’da geleneksel bakır veya sac semaverlerde hayat bulur. Meşe odunu ateşiyle ağır ağır demlenen çay, kahvaltının süresini uzatan ve sohbeti pekiştiren en temel unsurdur. Özellikle sahil hattındaki kahvaltı mekanlarında veya Amisos Tepesi gibi manzaralı noktalarda semaver çayı eşliğinde yapılan kahvaltılar, şehrin gastronomi turizminin bir parçasıdır.
SAMSUN KAHVALTI KÜLTÜRÜNÜN ÖNE ÇIKAN UNSURLARI
Samsun’da eksiksiz bir kahvaltı sofrasında bulunması gereken temel ürünler şunlardır:
-
Samsun Simidi: Yoğun pekmezli ve çıtır dokulu.
-
Bafra Nokulu: Cevizli ve üzümlü geleneksel hamur işi.
-
Çakallı Menemeni: Samsun-Ankara yolu üzerinde bir durak olan Çakallı bölgesine özgü, bol peynirli ve ezilmiş domatesli menemen.
-
Köy Tereyağı ve Bal: Yaylalardan gelen saf ve doğal ürünler.
-
Turşu Kavurması: Karadeniz mutfağına özgü fasulye veya lahana turşusunun soğanla kavrulmuş hali.
