Samsun, sadece Karadeniz’in en büyük şehri değil, aynı zamanda Orta Karadeniz ve Kafkasya mutfağının kesişim noktasında yer alan devasa bir lezzet havzasıdır. Yeşilırmak ve Kızılırmak’ın can verdiği Bafra ve Çarşamba ovaları, şehrin mutfak kültürünü doğrudan şekillendirirken; hamur işlerinden et yemeklerine, sebze ağırlıklı otlardan deniz ürünlerine kadar uzanan geniş bir yelpaze sunar. Samsun’un yöresel yemekleri, bugün sadece birer besin kaynağı değil, aynı zamanda şehrin kimliğini yansıtan ve Türk Patent ve Marka Kurumu tarafından tescillenmiş birer kültürel mirastır.
COĞRAFİ İŞARETLİ SAMSUN PİDELERİ VE HAMUR İŞLERİ
Samsun denildiğinde akla gelen ilk lezzet, kuşkusuz şehrin tescilli pideleridir. Özellikle Bafra ve Terme ilçeleriyle özdeşleşen pide kültürü, Türkiye genelinde bir standart oluşturmuştur. Bafra Pidesi, ince hamuru, çıtır dokusu ve içinde kullanılan özel kavrulmuş kıymasıyla diğer bölge pidelerinden ayrılır. Terme Pidesi ise daha yumuşak yapısı ve bol malzemesiyle dikkat çeker. Şehrin bir diğer hamur işi ikonu olan "Samsun Simidi" ise pekmezli suda haşlanması ve yoğun susam oranıyla sabah kahvaltılarının vazgeçilmezidir. Bu lezzetlerin ortak özelliği, geleneksel taş fırınlarda ve yerel malzemelerle hazırlanıyor olmasıdır.
BAFRA NOKULU VE ÇARŞAMBA KIVRATMASI: TATLI BİR MİRAS
Samsun’un yöresel yemekleri denilince tatlı ve hamur işi dengesinde "Nokul" ve "Kıvratma" özel bir yere sahiptir. Özellikle Bafra Nokulu; üzümlü, cevizli ve haşhaşlı çeşitleriyle bayramların ve özel günlerin sembolüdür. Hiçbir katkı maddesi içermeyen bu ürün, dayanıklılığı ve özgün aromasıyla coğrafi işaret alarak koruma altına alınmıştır. Çarşamba ilçesine has olan "Kıvratma" ise fındık veya cevizle hazırlanan, incecik açılmış yufkanın büzülmesiyle elde edilen hafif bir tatlıdır. Şeker oranının düşüklüğü ve kuruyemişin yoğunluğu, bu tatlıyı sağlıklı bir atıştırmalık kategorisine sokmaktadır.
KARADENİZ'İN SEBZE VE OT KÜLTÜRÜ: TİRİT VE KEŞKEK
Samsun mutfağı sadece hamur işinden ibaret değildir. İç bölgelerde, özellikle Vezirköprü ve Havza hattında "Tirit" yemeği başroldedir. Kaz eti, bulgur pilavı ve yufka ile hazırlanan Kaz Tiridi, kış aylarının en prestijli ikramı kabul edilir. Öte yandan, Samsun usulü Keşkek, düğünlerin ve şenliklerin ana yemeğidir. Anadolu’nun diğer bölgelerinden farklı olarak Samsun’da daha çok dövülmüş buğday ve tavuk eti (bazen kuzu eti) ile sakız kıvamına gelene kadar dövülerek pişirilir. Ayrıca, bölgenin bereketli doğasında yetişen karalahana, kaldırık otu ve mısır yarılmasıyla yapılan çorbalar, Samsun’un yöresel yemekleri listesinde doğallığın temsilcisidir.
Samsun Mutfağının Öne Çıkan Listesi
-
Bafra Pidesi: Kapalı formda, çıtır ve uzun yapısıyla tescillidir.
-
Samsun Simidi: Yoğun pekmez ve susam ile odun ateşinde pişirilir.
-
Kaz Tiridi: Özellikle kış aylarında Vezirköprü bölgesinde yapılan geleneksel bir yemektir.
-
Bafra Nokulu: İçeriğindeki kuru üzüm ve cevizle enerji deposu bir hamur işidir.
-
Mısır Çorbası: Karadeniz’in temel tarım ürünü mısırın en lezzetli hali.
-
Hamsili Pilav: Kıyı şeridinde taze hamsilerle hazırlanan mevsimsel bir şölen.
