Soğuk havalarda hastalıklardan korunmak ve rahatlamak için sıkça tercih edilen bitki çayları, doğru kullanılmadığında fayda yerine zarar getirebiliyor. Anadolu’nun kadim şifa geleneğinin bir parçası olan bu içecekler, modern tıp açısından da dikkatle ele alınması gereken ürünler arasında yer alıyor. Uzmanlar, bitki çaylarının “doğal” olması nedeniyle sınırsız ve kontrolsüz tüketilmesinin ciddi sağlık sorunlarına yol açabileceğini vurguluyor.
“Doğal olan zararsızdır” algısı yanlış
İç Hastalıkları Uzmanı Doç. Dr. Zeynep Altın, toplumda bitki çaylarının tamamen zararsız olduğu yönünde yaygın bir inanış bulunduğunu ancak bunun bilimsel olarak doğru olmadığını ifade etti. Bitki çaylarının da ilaçlar gibi aktif maddeler içerdiğini belirten Altın, bu maddelerin vücuda alındıktan sonra karaciğer ve böbrekler tarafından metabolize edildiğini söyledi. Kontrolsüz ve uzun süreli tüketimin, bu organlar üzerinde toksik etkilere neden olabileceğini aktardı.
Bazı bitkiler ciddi risk taşıyor
Doç. Dr. Altın, özellikle yeşil çay ekstresi, sinameki ve aloe vera gibi bitkilerin bilinçsiz kullanımına bağlı olarak ciddi karaciğer ve böbrek hasarı vakalarıyla karşılaştıklarını dile getirdi. Bu tür ürünlerin “bitkisel” etiketi taşımasının güvenli olduğu anlamına gelmediğini vurgulayan Altın, kronik hastalığı olanlar, düzenli ilaç kullananlar, hamileler ve yaşlıların bitki çayı tüketmeden önce mutlaka hekime danışması gerektiğini belirtti.
Şeker ve yüksek ısı faydayı azaltıyor
Bitki çaylarının asıl yararının içerdikleri polifenoller ve antioksidan maddelerden kaynaklandığını ifade eden Altın, yanlış tüketim alışkanlıklarının bu faydayı ortadan kaldırabildiğine dikkat çekti. Özellikle bal ve pekmezin yüksek sıcaklıktaki çaylara eklenmesinin, bu ürünlerdeki hassas enzimlerin kaybolmasına yol açtığını söyledi. Ayrıca rafine şeker eklenen bitki çaylarının kan şekerinde ani dalgalanmalara neden olarak bağışıklık sistemini zayıflatabileceğini ve iyileşme sürecini uzatabileceğini aktardı.
Uzmanlardan tüketim önerileri
Uzmanlar, bitki çaylarının mümkün olduğunca şekersiz tüketilmesini öneriyor. Tatlandırma ihtiyacı varsa, çayın ılık hale geldikten sonra çok az miktarda bal veya pekmez eklenmesi tavsiye ediliyor. Ayrıca her bitkinin her birey için uygun olmadığının altı çizilerek, doğru bitkinin doğru dozda ve uygun sürede kullanılmasının önemine dikkat çekiliyor.
