Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK), son dönemde denetimlerini artırarak usulsüz yollarla emeklilik hakkı kazananlara yönelik kapsamlı bir inceleme başlattı. Sosyal Güvenlik Baş Uzmanı İsa Karakaş, kurumun her yıl yaklaşık 100 bin emeklilik işlemini sahte sigortalılık, paravan şirket bildirimleri veya muvazaalı boşanmalar gibi nedenlerle iptal ettiğini açıkladı. Karakaş, özellikle bir iş yerinde fiilen çalışmadığı halde sigortalı gösterilenlerin, aradan ne kadar zaman geçerse geçsin bu durumun tespit edilmesi halinde tüm haklarını kaybedeceğini vurguladı.
Fiili Çalışma Yoksa Emeklilik İptal Ediliyor
Kişinin yasalara uygun bir sigortalılığı bulunmadığı durumlarda SGK'nın taviz vermediğini belirten İsa Karakaş, dost veya akraba iş yerlerinden gösterilen "hatır sigortası"na dikkat çekti. Karakaş, "Günlük hayatta birçok vatandaşın çalışmadığı halde bir arkadaşının veya akrabasının iş yerinden sigortalı gösterildiğini biliyoruz. Bu durumdaki sigortalılık ilişkisi yasal olarak gerçekleşmemiştir. Aradan ne kadar zaman geçerse geçsin, eğer ortada fiili gerçek bir çalışma yoksa o sigortalılığı SGK iptal eder. Emekli olmuşsa elbette ki emekliliği de iptal eder" ifadelerini kullandı.
"Ş, K, S" Harfleriyle Risk Analizi Yapılıyor
SGK'nın "İş Yeri Karnesi Sistemi" ile risk analizi yaptığını belirten Karakaş, hizmet dökümünde yer alan kritik harflerin anlamlarını paylaştı. Bu sistemde iş yerleri şu kodlarla takip ediliyor:
-
Ş (Şüpheli): İş yerindeki çalışma veya bildirimlerin şüpheli olduğunu gösterir.
-
K (Kontrollü): İş yerinin inceleme altına alındığını ifade eder.
-
S (Sahte): Denetmenler tarafından iş yerinin sahte olduğuna kanaat getirildiğini ve tüm sigortalılıkların iptal edileceğini gösterir.
Şirket Ortakları ve Eş Çalıştırmada BAĞ-KUR Riski
Emeklilik iptal nedenleri arasında şirket sahiplerinin kendi iş yerlerinde 4/A'lı (SSK) olarak gösterilmesi de yer alıyor. Karakaş, bu durumun tespit edilmesi halinde sigortalılığın iptal edilerek kişinin otomatikman 4/B (BAĞ-KUR) statüsüne geçirildiğini, bunun da emeklilik şartlarını ve maaş durumunu kökten değiştirdiğini belirtti. Ayrıca, eşinin iş yerinde ücret almadan, sadece yardım amaçlı çalışanların sigortalılığının da geçersiz sayılabileceği uyarısında bulundu.
Sahte Boşanmalar ve Geri Tahsilat Süreci
Vefat eden babanın maaşını almak için yapılan sahte boşanmaların da SGK takibinde olduğunu hatırlatan Karakaş, şu uyarıyı yaptı:
"Gerçek dışı bir boşanma yapılmışsa SGK yetim maaşını iptal eder ve ödenen maaşları faiziyle geri alır."
Usulsüzlük tespit edilen durumlarda SGK şu yaptırımları uyguluyor:
- Ödenen emekli maaşları yasal faiziyle geri alınıyor.
- Yatırılan primler iade edilmiyor, kuruma gelir kaydediliyor.
- Sağlık yardımları ve ilaç masrafları faiziyle tahsil ediliyor.
- Doğum yardımı, süt parası ve işsizlik ödenekleri geri isteniyor.
- Sahte şirket kuranlar hakkında Türk Ceza Kanunu kapsamında savcılığa suç duyurusunda bulunuluyor.
