Kars’taki Ani Antik Kenti, Orta Çağ’da önemli bir ticaret merkeziyken savaşlar, depremler ve ticaret yollarının değişmesiyle zaman içinde terk edildi.
Kars’ın doğusunda, Türkiye-Ermenistan sınırında bulunan Ani Antik Kenti, Orta Çağ’ın önemli ticaret ve kültür merkezlerinden biri olarak tarihe geçmiştir. Bir dönem farklı uygarlıkların yaşadığı ve İpek Yolu üzerindeki konumuyla gelişen şehir, yüzyıllar içerisinde nüfusunu kaybederek terk edilmiştir.
Ani, özellikle 10. ve 11. yüzyıllarda Ermeni Bagratuni Krallığı’na başkentlik yaptığı dönemde gelişmiştir. İpek Yolu’nun önemli güzergâhlarından biri üzerinde bulunması, şehrin ticaret, mimari ve kültürel açıdan büyümesini sağlamıştır. Daha sonraki dönemlerde Bizans, Selçuklu ve Gürcü yönetimleri altında da ticari önemini korumuştur. Ancak Ani’nin gerilemesinde birden fazla tarihî gelişme etkili olmuştur. 13. yüzyıldaki Moğol istilası şehrin siyasi ve ekonomik yapısını zayıflatırken 1319 yılında meydana gelen büyük deprem, yerleşimde ağır hasara neden olmuştur.
İlerleyen yüzyıllarda ticaret yollarının değişmesi de Ani’nin ekonomik önemini kaybetmesine yol açmıştır. Ticaretin başka güzergâhlara yönelmesiyle şehirdeki nüfus giderek azalmış, bir zamanların hareketli yerleşimi 18. yüzyıla gelindiğinde büyük ölçüde terk edilmiştir. Ani Antik Kenti’nde günümüze ulaşan kiliseler, camiler, surlar, saray kalıntıları ve ticaret yapıları, bölgede yaşamış farklı uygarlıkların mimari özelliklerini yansıtmaktadır. Arpaçay Vadisi’ne hâkim kayalık bir plato üzerine kurulan şehir, savunmaya elverişli konumuyla da dikkat çekmektedir.
2016 yılında UNESCO Dünya Mirası Listesi’ne alınan Ani Arkeolojik Alanı, bugün Kars’ın önemli tarihî ve turistik noktaları arasında yer almaktadır. Yüzyıllar boyunca farklı kültürlere ev sahipliği yapan şehrin ayakta kalan yapıları, Orta Çağ Anadolu’sunun sosyal, ekonomik ve mimari geçmişine ilişkin izler taşımaktadır.
