Samsun Büyükşehir Belediyesi (SBB) Bitkisel Üretim Şube Müdürü Ali Korkmaz, Tarım ve Hayvancılık Fuarı kapsamında kurulan belediye standında bal üretimi ve kalitesi hakkında değerlendirmelerde bulundu. Camdan yapılan arı kovanının da sergilendiği stantta ziyaretçilerin sorularını yanıtlayan Korkmaz, Türk balının dünyada tanınan diğer ballardan hiçbir farkının olmadığını belirtti.
Türkiye’de üretilen meşe ve kestane ballarının, kilosu bin eurodan satılan Yeni Zelanda’ya ait manuka balı ile aynı niteliğe sahip olduğunu vurgulayan Korkmaz, balda yapılan hilelerin yalnızca ileri düzey laboratuvar analizleriyle tespit edilebileceğini ifade etti.
SAHTE BAL EVDE ANLAŞILAMAZ
Tüketicilerin tağşişli balı kendi imkânlarıyla ayırt etmesinin mümkün olmadığını dile getiren Ali Korkmaz, bal alırken güvenilir üreticilerin veya bilindik markaların tercih edilmesi gerektiğini belirterek şu açıklamayı yaptı:
Balın sahte olduğunu anlamak için dünyada bir sürü tetkik var. Bu tetkiklerin ileri düzey olanları o kadar pahalı ki bir iki teneke balı tahlil ettirmek büyük külfet oluyor. Tüketici, tağşişli balı ayırt edip edemeyeceğini soruyor. Eğer özel yeteneğiniz yoksa bir balın sahte mi, tağşişli mi olduğunu anlamanız çok zor. İmkânsız derecesinde zor. Çünkü bu tip işleri yapan insanlar, tahlillerden geçebilecek veya insanları kandırabilecek yolları biliyorlar. Tüketiciler, güvendiği, tanıdığı, gerçek üretici olan arıcıdan bal temin etmeli. Bu konuda güvendiği kişi çok çok önemli. Eğer bu mümkün değilse ki özellikle şehir hayatı yaşadığımız dönemlerde herkes bir arıcıyı tanımayabiliyor. Bu durumda piyasada marka değeri olan, arkasında güçlü bir Ar-Ge desteği bulunan, market raflarında kendini kanıtlamış, marka özelliği olan, tanınmış firmaların ballarından almalarını öneriyorum. Yeni çıkmış, yeni çıkmakta olan veya sürekli isim değiştiren firmaların ballarını elbette ki önermiyorum. Her zaman tüketicinin kafasında bir şüphe olur.
HALK ARASINDAKİ TESTLER GEÇERLİ DEĞİL
Balın akışkanlığına bakmak, sabit kalemle çizmek ya da su ekleyerek petek görüntüsü aramak gibi yöntemlerin bilimsel bir karşılığının bulunmadığını söyleyen Korkmaz, yüzeysel testlerin de hile yapan kişilerce aşılabildiğine dikkat çekerek şunları kaydetti:
Balı yukarıya kaldırdığınız zaman eğer kesintili akıyor veya akmıyorsa ona göre karar verildiği söyleniyor. Balı ilk kaldırdığınız zaman zaten zor akar. Bir müddet sonra kesikli akar. Hangi aşamada sahte olduğunu anlayacağız? 3 saniye sonra mı? 5 saniye sonra mı? Bunun kriteri yok, herkes kendi kafasına göre değerlendiriyor. O yüzden bu tip kriterler geçerli değil. Eskiden sabit kalem denen, tükürükle veya suya değdiği zaman boya veren kalemler vardı. Bu kalemlerle balın üstünü çiziyorsunuz. Eğer dağılmıyorsa gerçek, dağılıyorsa sahte denirdi. Böyle bir kural da yok. Çünkü bal erken hasat edildiği zaman gerçek bal olsa bile o kalemle çizdiğiniz zaman boya yine dağılacak. Ama bal gerçek. Sadece erken hasat edilmiş. Dolayısıyla bu tip kriterler hiçbir zaman geçerli değil. Sadece halk arasında konuşulur. Hatta son yıllarda bir tabağın içine bal konuluyor, üzerine su ekleniyor, çalkalandığı zaman petek görüntüsü alıyorsa gerçek veya sahte deniyor. Bunlar tamamen uydurma. Bir gerçeklikten yola çıkmışlar ama sonuçta insanların değerlendiremeyeceği sonuçlar veriyor. Hiçbir zaman önerilmez, güvenilmez yöntemlerdir bunlar. En güzeli, bir balın laboratuvarda derinlemesine tahlil edilmesidir, yüzeysel değil. Yüzeysel tahlil yaptığınız zaman balın içerisindeki şekerleri, elektrik iletkenlerini görüyorsunuz. Bunların hepsi hile yapan kişiler tarafından ayarlanabilen şeyler ama bazı özellikler var, hiç ayarlanmıyor. İşte onları ancak ileri tetkiklerde bulabiliyoruz. O da çok pahalı oluyor"
TÜRKİYE DÜNYA İKİNİCİSİ
Türkiye’nin kovan sayısı ve üretim miktarı bakımından Çin’in ardından dünyada ikinci sırada yer aldığını aktaran Korkmaz, Türk ballarının uluslararası yarışmalarda dereceler elde ettiğini ifade etti. Yerli balların değerini ortaya koyacak bilimsel çalışmalara ihtiyaç duyulduğunu belirten Korkmaz, konuya ilişkin görüşlerini şu sözlerle paylaştı:
"Bal varlığında kovan sayısı bakımından Çin'den sonra geliyoruz. Yaklaşık 9 milyon kovanımız var. Toplam bal verimi bakımından da 100 bin tona yakın bir verimle yine dünya ikincisiyiz. Bizim ballarımız doğal ortamda elde edilmiş olan ballar. Yurt dışındaki yarışmalarda, özellikle İngiltere'de yapılan yarışmalarda dereceye giren ballarımız var. Pek çok balımız şu an dereceye giriyor. Hatta coğrafi işareti olan ballarımız da dereceye giriyor. Bal konusunda, bal kalite kriterleri konusunda biz gerçekten iyi bir noktadayız. Yeni Zelanda’da üretilen manuka balı var. Kilosu bin eurodan satılıyor. Türk ballarının önemli kısmı ondan aşağı bal değil. Ancak o balın o değerde olduğunu ispatlayacak bilimsel çalışmalara ihtiyaç var. O nedenle bizim en iyi ballarımız olan kestane ve meşe ballarının kilosu 3 bin TL’den gidiyor, manuka balı ise bin euroya gidiyor. Aralarında nitelik olarak hiçbir fark yok. Bu bir PR çalışması ve umarım ülkemiz de bunları başarır.
Korkmaz ayrıca, Samsun’daki arıcıların ek gelir sağlamak amacıyla kovan artıklarından elde edilen bal mumundan kokulu mumlar ürettiğini ve bu ürünlerin de belediye standında sergilendiğini sözlerine ekledi.
