Karadeniz’in bereketli toprakları ile Anadolu’nun köklü mutfak kültürünün kesişme noktası olan Samsun, gastronomi dünyasında kendine has bir yere sahiptir. Şehrin mutfak mirası denildiğinde akla ilk gelen unsurlardan biri, kuşkusuz sabah kahvaltılarından akşam yemeklerine kadar her öğünde tüketilen yöresel çorbalardır. Samsun’da yöresel çorbalar, sadece birer başlangıç yemeği değil; mısır, karalahana ve buğday gibi yerel ürünlerin harmanlandığı tam bir şifa kaynağı olarak kabul edilir. Bu lezzetlerin izini sürmek, aynı zamanda bölgenin tarımsal geçmişine ve göçlerle zenginleşen kültürel yapısına bir yolculuk yapmaktır.
KARADENİZ'İN VAZGEÇİLMEZİ: KARALAHANA VE MISIR ÇORBASI
Samsun mutfağının en karakteristik özelliklerinden biri, bölgede yetişen ürünlerin en doğal haliyle tencereye girmesidir. Karalahana çorbası, Samsun’un özellikle kıyı ve yüksek kesimlerinde kış aylarının vazgeçilmezidir. Bu çorba, ince kıyılmış karalahana yapraklarının, mısır yarması, iç yağı ve kuru fasulye ile ağır ateşte pişirilmesiyle hazırlanır. Samsun usulü karalahana çorbasını diğerlerinden ayıran en önemli özellik, bölgeye özgü mısır ununun kıvam artırıcı olarak kullanılmasıdır.
Mısır çorbası ise özellikle taze mısırın bol olduğu dönemlerde veya kurutulmuş mısır yarmasıyla yıl boyu pişirilir. Sütlü veya yoğurtlu varyasyonları bulunan bu çorba, Samsun’un kırsal bölgelerinde geleneksel yöntemlerle taş değirmenlerde öğütülen mısırlarla hazırlanarak doğallığını korur.
BESLEYİCİ VE ŞİFALI: SAMSUN YAZI ÇORBASI
Samsun’da yöresel çorbalar arasında özel bir yere sahip olan bir diğer lezzet ise "Yazı Çorbası"dır. Bu çorba; buğday (yarma), nohut ve fasulyenin bir araya gelmesiyle oluşur. Genellikle soğuk veya ılık tüketilen bu lezzet, üzerine kızdırılmış tereyağı ve nane eklenerek servis edilir. Protein değeri oldukça yüksek olan bu karışım, tarlada çalışan işçilerin enerji ihtiyacını karşılamak amacıyla yüzyıllardır tüketilmektedir.
Ayrıca, her ne kadar ana yemek kategorisinde değerlendirilse de, Samsun’un tescilli lezzeti olan Çarşamba Keşkeği’nin daha sulu kıvamda hazırlanan türevleri, düğün ve bayram sabahlarında çorba niyetine ikram edilmektedir. Bu gelenek, Samsun’un misafirperverlik kültürünün bir yansıması olarak günümüzde de titizlikle sürdürülmektedir.
UNUTULMAYA YÜZ TUTMUŞ BİR LEZZET: ISIRGAN OTU ÇORBASI
Samsun'un doğu ve batı ilçelerinde bahar aylarında doğadan toplanan taze ısırgan otları, mutfakta birer şifa deposuna dönüşür. Isırgan otu çorbası, Samsun mutfağında "yallı" veya "ezme" teknikleriyle hazırlanır. Isırganların haşlanıp süzüldükten sonra mısır unu ve sarımsak ile harmanlanmasıyla elde edilen bu yoğun kıvamlı çorba, özellikle bağışıklık sistemini güçlendirmesiyle bilinir.
Samsun mutfağında öne çıkan başlıca yöresel çorbalar ve içerikleri şu şekildedir:
-
Karalahana Çorbası: Karalahana, mısır yarması, iç yağı, fasulye ve acı biber.
-
Mısır Çorbası (Yarma Çorbası): Kırılmış mısır, su ve tercihen yoğurt veya süt.
-
Helle Çorbası: Kavrulmuş un, pirinç ve tereyağı ile hazırlanan pratik ve doyurucu bir seçenek.
-
Isırgan Çorbası: Taze ısırgan otu, mısır unu, sarımsak ve tereyağlı sos.
-
Lebeniye (Samsun Usulü): Buğday, nohut ve süzme yoğurt ile yapılan, soğuk tüketime uygun çorba.
Samsun’da yöresel çorbalar, şehrin bereketli ovalarından gelen malzemelerle harmanlanarak sofralara taşınmaya devam ediyor. Bu geleneksel tatlar, sadece birer yemek değil, Samsun’un yaşayan kültürel mirasının en lezzetli parçalarıdır.
