Samsun’un sofra kültürü

Samsun, sadece Karadeniz’in en büyük şehri değil, aynı zamanda Anadolu ve Balkan kültürlerinin kesiştiği, Çarşamba ve Bafra ovalarının bereketiyle harmanlanmış devasa bir lezzet havzasıdır. Bu şehirde sofra kültürü, sadece yemek yemekten öte; paylaşmayı, mevsimselliği ve coğrafi işarete sahip yerel ürünlerin korunmasını esas alan köklü bir geleneği temsil eder. Karadeniz’in hırçın dalgalarından gelen hamsi, verimli ovalardan toplanan otlar ve kuşaklar boyu aktarılan hamur işi teknikleri, Samsun sofra kültürünün temel sütunlarını oluşturur.

COĞRAFİ İŞARETLİ ÜRÜNLERİN SOFRADAKİ YERİ

Samsun mutfağını diğerlerinden ayıran en temel özellik, sahip olduğu tescilli lezzetlerdir. Türk Patent ve Marka Kurumu tarafından tescillenen Bafra Nokulu, Samsun Pidesi ve Çarşamba Pidesi gibi ürünler, şehrin sofra kültüründe prestij noktalarıdır. Özellikle pazar sabahlarının vazgeçilmezi olan Samsun pidesi, kıymalı, peynirli veya kuşbaşılı seçenekleriyle fırınlardan sofralara sıcak bir şekilde ulaştırılır. Bafra nokulu ise bayramlarda ve özel günlerde misafirlere sunulan, içinde üzüm ve cevizin bulunduğu, mayasız hamurdan yapılan özgün bir tatlı çörek olarak mutfak hiyerarşisinde üst sıralarda yer alır. Bu lezzetler, Samsun’un gastronomik kimliğini ulusal çapta temsil ederken, yerel ekonomiye ve turizme de büyük katkı sağlar.

KARADENİZ'İN ŞİFALI OTLARI VE MEVSİMSEL TATLAR

Samsun sofra kültürü, doğanın sunduğu mevsimsel döngülere sıkı sıkıya bağlıdır. Özellikle ilkbahar ve sonbahar aylarında, pazar tezgahlarını süsleyen doğadan toplanmış otlar, Samsunluların sofralarında başköşeye oturur. Kaldırayak, madımak, nane, ebegümeci ve ısırgan otu ile yapılan kavurmalar veya çorbalar, bölgenin sağlıklı beslenme alışkanlıklarının kanıtıdır. Ayrıca mısır ununun mutfaktaki baskın rolü unutulmamalıdır. Mısır ekmeği, hemen hemen her öğünde taze olarak tüketilirken; karalahana çorbası ve sarması, Karadeniz mutfağının genetiğini yansıtan en temel öğelerdir. Kış aylarında ise sofraların mutlak hakimi hamsidir. Hamsili ekmekten hamsi pilavına kadar onlarca farklı çeşit, Samsun’un denizle olan bağını mutfak üzerinden kurar.

SAMSUN'UN GELENEKSEL SOFRA ADABI VE PAYLAŞIM

Samsun’da yemek, toplumsal bağların güçlendiği en önemli sosyal aktivitedir. Şehrin sofra kültüründe "imece" usulü hazırlıklar önemli bir yer tutar. Özellikle kış hazırlıkları kapsamında yapılan tarhana, erişte ve yufka açma işlemleri, komşuların bir araya gelmesiyle gerçekleşir. Düğün, nişan ve bayram sofralarında ise keşkek başroldedir. Samsun usulü keşkek, dövülmüş buğday ve etin uzun süre pişirilip macun kıvamına getirilmesiyle hazırlanır ve geniş tepsilerde sunularak toplu yemek yeme geleneğini canlı tutar. Bu sofralarda misafire verilen değer, ikram edilen yemeklerin çeşitliliği ve porsiyonların bolluğu ile ölçülür. Samsun mutfağı, hem Balkan muhacirlerinin getirdiği hamur işi kültürünü hem de Karadeniz’in yerel ot ve balık kültürünü aynı masada birleştirebilen nadir coğrafyalardan biridir.

SAMSUN MUTFAK KÜLTÜRÜNÜN ÖNE ÇIKAN ÖZELLİKLERİ

• Pide Geleneği: Samsun ve Çarşamba pidesi, yapılış teknikleri ve hamur incelikleri ile birbirinden ayrılan iki farklı tescilli değerdir.

  

  Samsun’da spor yapılacak alanlar

  İçeriği Görüntüle

• Bafra Nokulu: Şerbetli tatlıların aksine, daha hafif ve doyurucu bir alternatif olarak ikram kültüründe yer alır.

• Keşkek: Özellikle iç bölgelerde düğünlerin ve bayramların resmî yemeği kabul edilir.

• Balık Çeşitliliği: Hamsi başta olmak üzere kalkan, mezgit ve palamut, mevsime göre sofraların ana protein kaynağıdır.

• Turşu Kavurmaları: Karalahana, fasulye ve yeşil domates turşularının soğanla kavrulmasıyla elde edilen eşlikçiler, kış sofralarının vazgeçilmezidir.