Samsun’un yöresel ev yemekleri

Karadeniz’in incisi Samsun, bereketli ovalarından sofralara taşınan asırlık tarifleri ve yöresel ev yemekleri kültürüyle gastronomi meraklılarını tarihi bir lezzet yolculuğuna çıkarıyor.

02.02.2026 - 17:20 Yayınlanma

Samsun mutfağı, sadece bir bölgenin yemek alışkanlıklarını değil, aynı zamanda mübadele döneminden Orta Asya geleneklerine kadar uzanan geniş bir kültürel mozaiği temsil eder. Bafra ve Çarşamba ovalarının sunduğu taze tarım ürünleri, Karadeniz’in balık çeşitliliği ve hayvancılığın getirdiği zenginlik, Samsun’da ev yemekleri kültürünün temel taşlarını oluşturur. Şehri ziyaret edenler için bu mutfak, modern restoranların ötesinde, her biri birer kültürel miras niteliği taşıyan geleneksel tariflerin korunması anlamına gelmektedir.

SAMSUN'UN COĞRAFİ İŞARETLİ LEZZETLERİ VE EV YEMEKLERİ

Samsun mutfağının en belirgin özelliği, malzemelerin doğallığı ve yerel üretimle olan bağıdır. Şehirde ev yemeği denilince akla ilk gelen unsurlardan biri, coğrafi işaretli ürünlerin mutfaktaki baskın rolüdür. Özellikle Bafra nokulu, Çarşamba pidesi ve Terme pidesi gibi tescilli lezzetler, evlerde özel günlerin vazgeçilmez parçalarıdır. Ancak asıl zenginlik, tencere yemeklerinde ve sebze kullanımında gizlidir.

Karadeniz mutfağının genel karakteri olan mısır unu, karalahana ve fındık kullanımı Samsun’da daha rafine bir hale bürünür. Evlerde sıklıkla pişirilen "Karalahana Çorbası" (Pancar Çorbası), mısır yarması ve barbunya ile zenginleştirilerek servis edilir. Samsun ev yemekleri arasında öne çıkan bir diğer önemli lezzet ise "Kaz Tiridi"dir. Özellikle Ladik ve Havza ilçelerinde geleneksel yöntemlerle hazırlanan bu yemek, kış aylarının ve toplu buluşmaların en önemli gastronomi ögesidir. Kazın yağıyla ıslatılan yufkaların bulgur pilavı üzerine serilmesiyle hazırlanan bu tescilli lezzet, şehrin mutfak kimliğini yansıtan en somut örneklerden biridir.

YEREL OTLAR VE MEVSİMSEL GASTRONOMİ KÜLTÜRÜ

Samsun mutfağının sağlık ve doğallıkla olan ilişkisi, bölgede kendiliğinden yetişen yerel otların kullanımında kendini gösterir. İlkbahar ve sonbahar aylarında pazar tezgahlarını süsleyen bu otlar, evlerde şifalı ve lezzetli öğünlere dönüşür.

Kaldırayak (Galdirik): Genellikle soğan ve yumurta ile kavrularak hazırlanan bu ot, Samsunluların bahar aylarındaki favori kahvaltılığı ve ara öğünüdür.
Haluçka: Hamur işi ile sebzenin buluştuğu bu yemek, özellikle göçmen mutfağının izlerini taşır. Nohut ve tavuk etiyle birleşen küçük hamur parçaları, Samsun evlerinin vazgeçilmez sıcak yemeklerindendir.
Mısır Ekmeği: Karadeniz’in simgesi olan mısır ekmeği, Samsun’da genellikle odun fırınlarında pişirilir ve yanında yerel mandıralardan elde edilen tereyağı veya yoğurt ile tüketilir.

Bu yemeklerin hazırlanışında kullanılan teknikler, kuşaktan kuşağa aktarılan birer zanaat niteliğindedir. Örneğin, mısır ununun öğütülme derecesinden, karalahananın haşlanma süresine kadar her detay, yemeğin otantik lezzetini koruması için büyük önem taşır.

SAMSUN MUTFAK KÜLTÜRÜNDE BALIK VE HAMUR İŞİNİN YERİ

Karadeniz kıyısında yer alan bir şehir olarak Samsun’da balık, sadece bir besin kaynağı değil, aynı zamanda bir yaşam biçimidir. Ancak ev yemekleri özelinde bakıldığında, balığın pişirilme yöntemleri restoranlardan farklılık gösterir. Evlerde yapılan "Hamsili Pilav" ve "Hamsi Buğulama", Samsun’un denizle olan bağını sofralara taşır. Hamsili pilavda kullanılan bol maydanoz, kuş üzümü ve fıstık, bölgenin damak tadındaki çeşitliliği simgeler.

Hamur işleri ise Samsun mutfağının bir diğer güçlü sütunudur. Özellikle Bafra ve Çarşamba bölgelerinde evlerde hazırlanan pideler, Türkiye’nin geri kalanındaki pide anlayışından farklıdır. İnce hamuru ve özel iç harcıyla hazırlanan bu ürünler, Pazar sabahlarının geleneksel ritüelidir. Ayrıca "Kıvratma" adı verilen ve fındık içiyle hazırlanan az şekerli hamur tatlısı, Samsun evlerinde misafirlere sunulan en özel ikramlıklardan biridir. Bu tatlı, bölgenin fındık üretimindeki gücünü ve tatlı kültüründeki ustalığını temsil eder.

Sonuç olarak, Samsun ev yemekleri kültürü; toprağın, denizin ve tarihin harmanlandığı, her bir tabağında ayrı bir hikaye barındıran zengin bir yapıdır. Şehrin bu zenginliği, hem yerel halkın bu değerlere sahip çıkması hem de gastronomi turizmi ile gelecek nesillere aktarılmaya devam etmektedir.