Yeni teşvik sisteminin yürürlüğe girmesiyle birlikte toplam yatırım hacminde belirgin artışlar yaşanmaya başladı. Ekim ayında teşvikli yatırımlar, geçen yılın aynı ayına göre yüzde 52,43 artarak 140 milyar 364 milyon liraya yükseldi. Bu tutar, aylık bazda rekor seviyeler arasında yer aldı.
Ancak toplam yatırım hacmindeki güçlü artış, sosyoekonomik açıdan geri kalmış bölgelerde ters yönde seyretti. Teşvik sisteminde V ve VI’ncı bölgede yer alan illere yapılan yatırımlar, bir önceki yılın aynı ayına göre yüzde 73 azalarak 17 milyar 646 milyon liradan 4 milyar 704 milyon liraya geriledi.
Geçen yıl teşvik mekanizmasına temkinli yaklaşan reel sektör, sistemde yapılan köklü değişikliklerin ardından yeni yapıya kademeli olarak uyum sağlamaya başladı. Teşvikli yatırımlar tutar bazında artarken, düzenlenen her bir teşvik belgesi başına düşen yatırım miktarında da dikkat çekici yükseliş yaşandı.
Eylül ayında 480 teşvik belgesi kapsamında 105 milyar 651 milyon liralık yatırım öngörülürken, belge başına ortalama yatırım 220 milyon lira oldu. Ekim ayında ise belge sayısı 473’e gerilemesine rağmen, toplam yatırım tutarı 140 milyar 364 milyon liraya çıktı. Böylece belge başına ortalama yatırım 297 milyon liraya yükseldi.
Yabancı yatırımlarda ortalama proje büyüklüğü 2 milyar lirayı aştı
Genel teşvik sistemi kapsamında belge başına yatırım tutarındaki artış, yabancı sermayeli yatırımlarda çok daha belirgin şekilde gözlendi. Eylül ayında yabancı sermayeli 17 yatırım için toplam 3 milyar 122 milyon liralık teşvik belgesi düzenlendi. Bu dönemde belge başına ortalama yatırım 184 milyon lira seviyesinde kaldı.
2025 yılı Ekim ayında ise yabancı sermayeli 16 proje için toplam 37 milyar 211 milyon liralık yatırım teşvik belgesine bağlandı. Böylece yabancı yatırımlarda proje başına ortalama yatırım tutarı 2 milyar 326 milyon liraya yükseldi.
Bir önceki yılın Ekim ayında ise 1.015 proje için toplam 92 milyar 76 milyon liralık yatırım öngörülmüş, belge başına ortalama yatırım 90 milyon lira olarak gerçekleşmişti.
Geri kalmış bölgelere yatırımda sert düşüş
Türkiye’de 2000’li yıllardan bu yana uygulanan teşvik sistemlerinin temel hedefi olan “bölgeler arası gelişmişlik farkının azaltılması” amacına bugüne kadar tam anlamıyla ulaşılamadı. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, yeni teşvik sistemine ilişkin il bazlı yatırım verilerini henüz yayımlamazken, teşvik bültenine yansıyan veriler özellikle V ve VI’ncı bölgelerde ciddi gerilemeye işaret etti.
2024 yılı Ekim ayında V’inci bölgede 11 milyar 25 milyon lira olan yatırım tutarı, 2025 Ekim ayında yüzde 67 azalarak 3 milyar 659 milyon liraya geriledi. Aynı dönemde VI’ncı bölgedeki yatırımlar ise yüzde 84 düşüşle 6 milyar 621 milyon liradan 1 milyar 45 milyon liraya indi. Böylece her iki bölgeye yapılan toplam yatırımlar yüzde 73 azalış gösterdi.
IV’üncü bölgede olağanüstü artış
V ve VI’ncı bölgelerde yatırımlar sert biçimde azalırken, IV’üncü bölgede ise dikkat çekici bir artış yaşandı. 2024 yılı Ekim ayında 5 milyar 167 milyon liralık yatırım yapılan IV’üncü bölge, 2025 Ekim ayında yüzde 884 artışla 50 milyar 890 milyon liralık yatırım çekti.
Öte yandan 2025 yılı Ocak–Ekim döneminde teşvikli yatırımlar genel toplamda yatay seyretti. Bu dönemde toplam yatırım tutarı 1 trilyon 82 milyar liradan 1 trilyon 31 milyar liraya geriledi. Düzenlenen teşvik belgesi sayısı 9 bin 478’den 6 bin 250’ye düşerken, belge başına ortalama yatırım 165 milyon lira olarak hesaplandı. Aynı dönemde öngörülen istihdam ise 196 bin 231’den 125 bin 826’ya geriledi.
