Bandırma Vapuru, IX. Ordu Kıtaatı Müfettişliği görevini icra edecek olan Mustafa Kemal Paşa ve silah arkadaşlarını 19 Mayıs 1919’da Samsun’a ulaştıran ve Türk Millî Mücadelesinin Anadolu üzerinden başlatılmasında çok önemli bir görevi yerine getiren vapur olarak tarihteki yerini aldı.
Bandırma Vapuru, Mustafa Kemal Paşa ile Karargâh Heyetini, üç günlük deniz yolculuğunun ardından İstanbul’dan Samsun’a getirmiş ve bir Millet’ in kaderini taşıyan vasıta oldu.
TROCADERO ADIYLA DENİZE İNDİ
Glasgow/Paisley’de yer alan McIntyre & Co. Shipbuilding Co. şirketinin Phoenix Works Tersanesi kızaklarında 21 Kızak No’su ile inşa edilen demir gövdeli, buharlı pervaneli genel yük / yolcu gemisi, “Trocadero” adıyla Temmuz 1878’de denize indirildi.
Trocadero’nun (Bandırma Vapuru) İlk armatörlük firması Londra merkezli Dansey & Robinson idi. 14 Ağustos 1876 tarihinde Londra limanına tescil edildi.
BANDIRMA VAPURU'NUN TARİHİ
1880’de Londra merkezli W. H. Solas satın aldı. Geminin adı değiştirilmedi.
1883’de Pire merkezli H. Psicha satın aldı. Gemiye “Kymi” adı verildi.
1888’de Pire merkezli E. Arvaniti satın aldı.
Kymi (Bandırma Vapuru), 16 Aralık 1891’de Erdek seferi sırasında seyir hatası olarak Erdek’te kayalıklara bindirdi ve baş taraftan oturdu. Tam kayıp sayıldıysa da, Kaptan Andreadis satın aldı ve gemiyi oturduğu yerden kurtardı. Yedekleyerek İstanbul Haliç’te onarıma aldı.
1892’de Pire merkezli G. & P. Dandelo (G. Dandelos ve P. Dandelos) firması gemiyi satın aldı ve “Panderma” adını verdi.
1894’de Panderma’yı İstanbul’da İtalyan alım satım brokeri olan Rama P. D’Erasmo satın aldı.
1894’de Gemi, Osmanlı İdare-i Mahsusa ’ya satıldı ve vapura “Bandırma” adı verildi.
1910 yılında Bandırma Vapuru Osmanlı Seyr-i Sefain İdaresi’ne devredildi.
Bandırma Vapuru, I. Dünya Harbi nedeniyle nakliye gemisi olarak hizmete alındı. Ağustos 1915’te Marmara’da konvoy halinde seyrederken İngiliz HMS E-14 denizaltısı tarafından atılan torpidonun isabet etmemesi sayesinde batmaktan kurtuldu.
19 MAYIS 1919'DA SAMSUN'A GELDİ
16 Mayıs 1919 Cuma günü öğleden sonra İstanbul Galata Rıhtımından Mustafa Kemal Paşa ve maiyetindekilerle hareket ederek 19 Mayıs 1919 Pazartesi sabahı Tütün İskelesi’nden Samsun’a ulaştırmak suretiyle Millî Kurtuluş Mücadelesinin gemisi haline geldi.
1923’de Bandırma Vapuru Türkiye Seyr-i Sefain İdaresi’ne devredildi.
1924’de hizmet dışı bırakıldı.
1925’de Türkiye Seyr-i Sefain İdaresi’nin kararıyla Haliç, Balat Köprübaşı Bereket Sokağı sahilindeki gemi hurdacısı Hüseyin İlhami Söker’e satıldı ve sökülerek yok edildi.
REPLİKASI İNŞA EDİLDİ
1999 yılında dönemin Samsun Valisi Metin İlyas Aksoy tarafından alınan kararla Samsun Büyükşehir Belediyesi ve Samsun İl Özel İdaresi tarafından şu an bulunduğu yerde 300 günde aslına uygun biçimde inşa edildi. 2003 yılında Samsun Valiliği tarafından halkın hizmetine açıldı ve 2005 yılından itibaren tüm hakları Samsun Büyükşehir Belediyesine devredildi. SBB tarafından 10 aylık çalışma sonucunda Müze çevre düzenlemesi yapıldı. 2005 yılından itibaren SBB Kültür ve Sosyal İşler Dairesi Başkanlığı tarafından müze olarak işletilmektedir.
BANDIRMA VAPURU NEDEN TAŞINIYOR?
Samsun’da bulunan Bandırma Vapuru Müzesi, Milli Mücadele’nin başladığı noktaya daha yakın bir konuma taşınacak. Taşıma işlemiyle geminin tarihsel anlamının güçlendirilmesi ve ziyaretçilerin Milli Mücadele’nin başlangıç rotasını daha bütüncül şekilde deneyimlemesi amaçlanıyor.
Proje kapsamında gemi, Mustafa Kemal Atatürk’ün 19 Mayıs 1919’da Samsun’a çıktığı Tütün İskelesi ve Kurtuluş Yolu çevresine daha yakın bir noktaya yerleştirilecek.
AÇIK HAVA İSTİKLAL MEYDANI MÜZESİ PROJESİ
Samsun Büyükşehir Belediyesi tarafından yürütülen “Açık Hava İstiklal Meydanı Müzesi Projesi” kapsamında, Samsun Valiliği Meydanı, Kurtuluş Yolu ve Astorya (Uçan Sinema) çevresinde çalışmalar devam ediyor.
Halit Doğan tarafından duyurulan proje ile yaklaşık 60 dönümlük alanın büyük bir açık hava müzesine dönüştürülmesi planlanıyor. Bandırma Vapuru Müzesi’nin yerleştirileceği gölet çevresinde de hazırlık çalışmaları sürüyor.
GEMİ KARADAN TAŞINACAK
Samsun Büyükşehir Belediye Başkanı Halit Doğan, gemi müzenin karadan taşınarak Tütün İskelesi'ne yerleştirileceğini açıklamış, "Bandırma Vapuru'nun taşınması için İstanbul'dan bir firmayla görüştük. Gemi müze karadan taşınacak, geçiş noktaları ve tüm detaylar planlandı. Bir tarafı Bafra'ya, bir tarafı Çarşamba'ya bakacak şekilde denize paralel olarak yerleştirilecek" ifadelerini kullanmıştı.
