İran’daki savaşın küresel enerji piyasalarında yarattığı dalgalanma kömür fiyatlarını yukarı çekti. Doğal gaz fiyatlarındaki sert artış nedeniyle Avrupa ve Kuzeydoğu Asya’daki enerji şirketleri elektrik üretiminde yeniden kömüre yönelirken, kömür fiyatları iki yıldan uzun sürenin en yüksek seviyesine ulaştı. Fiyatlandırma verilerine göre elektrik üretiminde kullanılan termal kömürün Avrupa’daki fiyatı savaşın başlamasından bu yana yüzde 26 artarak ton başına 133 dolara yükseldi. Avustralya ve Asya piyasalarında da benzer artışlar görüldü.
Kömür Piyasasında Ukrayna Savaşı Sonrası En Büyük Şok
Panmure Liberum analisti Tom Price, kömür piyasasında oluşan baskının son yılların en güçlü hareketlerinden biri olduğunu söyledi. Price konuya ilişkin şu ifadeleri kullandı:
“Küresel kömür piyasaları Rusya’nın Ukrayna’yı işgalinden bu yana böyle bir fiyat baskısı görmedi. Bu, kömür piyasası için son yılların en büyük şoklarından biri.”
Rusya’nın 2022’de Ukrayna’yı işgalinin ardından Avrupa ülkeleri Rus gazına bağımlılığı azaltmak için kömür kullanımını artırmıştı. Bu dönemde kömür fiyatları ton başına 400 doların üzerine çıkarak rekor kırmıştı.
Gaz Fiyatlarındaki Artışın Kömür Talebine Etkisi
İran’daki savaşın kömür taşımacılığı üzerinde doğrudan büyük bir etkisi bulunmuyor. Çünkü kömür ticaretinin çok küçük bir bölümü Hürmüz Boğazı üzerinden gerçekleşiyor. Ancak savaşın petrol ve doğal gaz fiyatlarını yükseltmesi, özellikle sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) arzına yönelik endişeleri artırdı. Avrupa’da doğal gaz fiyatları çatışmaların başlamasından bu yana yüzde 53 yükseldi. Bu durum, normalde gazla çalışan enerji santrallerine sahip elektrik üreticilerinin kömür santrallerini yeniden devreye alma seçeneğini değerlendirmesine yol açtı.
Avrupa ve Asya Kömür Santrallerini Yeniden Gündeme Aldı
Gaz fiyatlarındaki yükseliş nedeniyle Japonya, Güney Kore, Tayvan ve Avrupa Birliği ülkelerinde kömürle çalışan enerji santralleri yeniden alternatif olarak değerlendirilmeye başlandı. İtalya Çevre ve Enerji Güvenliği Bakanı Gilberto Pichetto Fratin de bir televizyon programında yaptığı açıklamada şu ifadeleri kullandı:
“Savaşın tetiklediği enerji krizi derinleşirse bazı kapalı kömür santrallerinin yeniden devreye alınabileceğini söyledi.”
Bangladeş de bu hafta yüksek gaz fiyatları ve LNG arzındaki aksaklıklar nedeniyle enerji üretiminde kömür kullanımını artırabileceğini açıkladı.
Kömür Arzında Sıkılaşma ve Kotasyon Sorunları
Kömür piyasasında sıkılaşma savaş öncesinde de başlamıştı. Dünyanın en büyük termal kömür ihracatçısı olan Endonezya’nın yeni üretim kotası sistemi piyasadaki arzı sınırladı. Bu yıl için belirlenen üretim kotasının geçen yıla göre daha düşük olması bekleniyor. Bu durum ihracat için kullanılabilir kömür miktarını azaltma riski taşıyor.
