Türkiye'de yükselen fiyatlar, değişen tüketici davranışları ve sosyal medya etkisi, "eşya kiralama" pazarını hızla büyütüyor. Sadece araç veya evle sınırlı kalmayan bu yeni ekonomik model; cep telefonundan kahve makinesine, bebek arabasından takım elbiseye kadar geniş bir ürün yelpazesini kapsıyor. Pazarın büyüklüğü şimdiden 6 milyar lirayı geçmiş durumda.
Kiralama sistemine yönelen bireyler arasında ihtiyaçları geçici olanlar kadar, sosyal medya paylaşımlarında farklı ürünleri deneyimlemek isteyenler de yer alıyor. Günlük hayatın parçası hâline gelen kiralama davranışı, artık sadece maddi zorunluluklarla değil, yaşam tarzı tercihi olarak da görülüyor.
Z KUŞAĞI "SAHİP OLMAK" YERİNE "DENEYİMLEMEYİ" SEÇİYOR
Sosyolog Prof. Dr. Ebru Alkan’a göre, kiralama sisteminin büyümesinde yalnızca ekonomik baskılar değil, toplumsal değerlerdeki değişim de önemli rol oynuyor: “Türkiye’de uzun yıllar mülkiyet sahibi olmak, bir başarı ve statü göstergesiydi. Ancak özellikle Z kuşağıyla birlikte bu algı değişiyor. Gençler artık 'sahip olmadan da mutlu olunabilir' düşüncesini benimsiyor. Sosyal medyanın da etkisiyle insanlar sürekli yenilik ve deneyim peşinde koşuyor. Bir gün son model telefon, ertesi gün kahve makinesiyle latte yapmak, bir tür kimlik performansına dönüştü.”
TEKNOLOJİYE UYUM, TASARRUF VE ÇEVRE BİLİNCİ BİR ARADA
Kiralama hizmeti sunan firmalar, sistemin hem ekonomik hem çevresel faydalar sunduğunu vurguluyor. Bir şirket yetkilisi, kullanıcıların elektronik eşyaları veya ev ürünlerini istedikleri süreyle kiralayıp iade edebildiklerini belirterek şunları söyledi: “Bir öğrenci bir ay süreyle laptop kiralayarak projesini tamamlayabiliyor. Yeni evlenen çiftler, ev eşyalarını ilk birkaç ay kiralayarak maddi olarak rahatlıyor. Bu model sadece cep yakmıyor, aynı zamanda israfı da önlüyor.”
Ayrıca sık sık model değiştirmek isteyen tüketiciler için kiralama sistemi, her zaman en yeni ürünü deneyimleme olanağı sunuyor. 20 bin lirayı bulan akıllı telefonlar yerine, birkaç hafta kullanımla yeni modellere geçmek isteyenler için bu sistem cazip bir alternatif hâline geliyor.
ZORUNLULUKTAN KÜLTÜREL DÖNÜŞÜME
Uzmanlar, kiralamanın kısa vadeli bir çözüm değil, uzun vadede yerleşik bir kültürel değişime işaret ettiğini belirtiyor. Yüksek enflasyon ve alım gücündeki düşüşle birlikte başlayan bu eğilim, zamanla "kullan-at" alışkanlığından uzaklaşıp sürdürülebilir tüketim anlayışına dönüşebilir. “Bugün zorunluluktan tercih edilen kiralama, yarının tüketim modeli olabilir. Hem ekonomik hem de çevresel açıdan bu sistemin yaygınlaşması kaçınılmaz görünüyor” değerlendirmesi yapılıyor.
