Samsun mutfağı, sadece bir beslenme biçimi değil, aynı zamanda Orta Karadeniz’in coğrafi çeşitliliğini ve tarihsel birikimini yansıtan bir yaşam tarzıdır. Verimli Bafra ve Çarşamba ovalarının sunduğu taze ürünler, denizden gelen bereket ve kuşaktan kuşağa aktarılan geleneksel teknikler, şehri Türkiye’nin önemli lezzet duraklarından biri haline getirmiştir. Samsun’da yerel alışkanlıklar denildiğinde akla gelen ilk unsurlar olan coğrafi işaretli ürünler, bu mutfağın neden keşfedilmesi gerektiğini kanıtlar niteliktedir.
BAFRA VE TERME PİDESİ: BİR ŞEHİR KLASİĞİ
Samsun’da yerel yemek alışkanlıkları denilince listenin başında hiç kuşkusuz pide gelir. Ancak Samsun pidesi, tek bir kalıba sığmayacak kadar çeşitlidir. Özellikle Bafra pidesi, ince hamuru, çıtır dokusu ve ağızda dağılan iç harcıyla bölgenin en karakteristik yiyeceğidir. Geleneksel olarak pazar sabahlarının vazgeçilmezi olan bu lezzet, sadece yerel halkın değil, şehre gelen turistlerin de ilk durağıdır.
Terme pidesi ise daha yumuşak hamuru ve bol malzemeli yapısıyla öne çıkar. Samsun’da pazar sabahları fırınların önünde oluşan kuyruklar, bu yemek kültürünün sosyal bir ritüele dönüştüğünün en somut göstergesidir. Pide, Samsun’da sadece bir öğün değil; aileleri, dostları ve komşuları bir araya getiren kültürel bir bağdır.
SAMSUN'UN TESCİLLİ TATLISI: BAFRA NOKULU VE KAYMAKLI LOKUM
Samsun mutfağının tatlı kanadında ise Bafra nokulu başrolü oynamaktadır. Türk Patent ve Marka Kurumu tarafından coğrafi işaretle tescillenen nokul; içerisinde ceviz, kuru üzüm ve özel karışımların bulunduğu, mayasız hamurdan yapılan bir hamur işidir. Dayanıklılığı sayesinde uzun süre tazeliğini koruyan bu lezzet, Samsun’da çay saatlerinin ve bayram sofralarının en önemli ikramlığıdır.
Bunun yanı sıra, Manda kaymağından yapılan meşhur Bafra kaymaklı lokumu, bölgedeki hayvancılık faaliyetlerinin mutfağa bir yansımasıdır. Şeker oranının dengesi ve doğal kaymak aromasıyla bu lokum, Samsun mutfağının sofistike yönünü temsil eder. Yerel halkın misafir ağırlama kültüründe bu tatlılar, nezaketin ve geleneğe bağlılığın bir simgesi olarak kabul edilir.
KARADENİZ'İN DOĞAL REÇELLERİ: OT YEMEKLERİ VE BALIK KÜLTÜRÜ
Samsun’un sahil şeridinde olmasının getirdiği bir diğer alışkanlık ise mevsimsel balık tüketimidir. Özellikle hamsi, lüfer ve mezgit, kış aylarında sofraların ana kahramanıdır. Ancak Samsun’u diğer Karadeniz illerinden ayıran en önemli özelliklerden biri de ot yemekleridir. "Kaldırayak", "madımak" ve "nane" gibi yerel otlarla yapılan kavurmalar, bölge insanının doğayla olan sıkı bağını gösterir.
Bafra Ovası’nda yetişen taze sebzelerle hazırlanan turşu kavurmaları ve mısır ekmeği, ana yemeklerin yanındaki en güçlü eşlikçilerdir. Samsun'da yemek yemek, sadece doymak değil, o toprağın hikayesini tatmak anlamına gelir. Şehrin her ilçesi, kendine has bir malzeme veya pişirme tekniğiyle bu büyük gastronomi mozaiğine katkıda bulunur.
Samsun Mutfağının Öne Çıkan Özellikleri
-
Coğrafi İşaretli Ürünler: Bafra Pidesi, Samsun Simidi, Bafra Nokulu ve Terme Pidesi tescilli lezzetlerdir.
-
Sabah Ritüelleri: Pazar günleri fırınlarda hazırlanan özel pideler, şehrin en yaygın toplumsal alışkanlığıdır.
-
Manda Yetiştiriciliği: Özellikle Bafra bölgesinde manda sütünden elde edilen kaymak ve yoğurtlar mutfakta geniş yer tutar.
-
Samsun Simidi: Diğer bölgelerden farklı olarak pekmezinin yoğunluğu ve hamurunun kıvamıyla ayrışır.
