Hazine ve Maliye Bakanlığı, kamuoyunda naylon fatura olarak bilinen sahte faturayla mücadele kapsamında yapay zeka destekli KAŞİF uygulamasını devreye aldı. Gelir İdaresi Başkanlığı (GİB) bünyesinde kullanılan uygulama ile günde yaklaşık 4 milyon mükellef analiz edilmeye başlandı.
Kayıt dışı ekonomiyle mücadeleyi aralıksız sürdüren Bakanlık, gerçek bir mal teslimi veya hizmet olmamasına rağmen düzenlenen sahte faturaların tespiti için yeni bir aşamaya geçti. Daha önce kural tabanlı Sahte Belge Risk Analiz Programı (SARP) ve Riskli İade Takip ve Analiz Programı (RİTAP) ile yürütülen çalışmalar, artık yapay zeka tabanlı KAŞİF uygulamasıyla destekleniyor.
Yapay zeka ile günlük risk analizi
Makine öğrenmesi ve yapay zeka teknolojilerine dayanan KAŞİF uygulaması, GİB Teknoloji ile TÜBİTAK Yapay Zeka Enstitüsü tarafından geliştirildi. Kural tabanlı çalışmayan sistem, herhangi bir ön tanım olmadan büyük veri setlerini günlük olarak analiz ederek riskli durumları tespit ediyor.
Mükelleflerin davranışlarındaki değişiklikler otomatik olarak algılanıyor, her yeni veri tekrar analiz edilerek riskli mükellefler belirleniyor. Büyük veri platformları üzerinde çalışan KAŞİF, onlarca terabaytlık veri üzerinden analiz yapıyor.
Mükellefiyet, fatura, tahakkuk, tahsilat, ithalat, ihracat, beyanname, bildirim, işletme ve üretim kapasitesi, çalışan ve demirbaş gibi çok sayıda başlığa ilişkin veriler günlük olarak raporlanıyor.
Sahte fatura için kurulan şirketler aynı gün tespit ediliyor
KAŞİF uygulaması, devreye alınmasının ardından sahte belge düzenleme riski yüksek mükelleflere ilişkin aynı gün önemli tespitler yaptı.
Son 3 ay içinde kurulan ve toplam 276 milyar lira tutarında fatura düzenleyen 2 bin 550 mükellefin, herhangi bir ticari, zirai ya da mesleki faaliyeti olmadan sahte belge düzenlemek amacıyla kurulduğu belirlendi.
Ayrıca kısa sürede yüksek tutarlı sahte faturalar düzenleyen, çalışanlar adına birden fazla şirket kuran ve haksız KDV iadesi talebinde bulunan mükellefler de tespit edildi.
Riskli mükellefler vergi incelemesine sevk ediliyor
Sahte belge düzenleme riski yüksek bulunan mükellefler, vergi incelemesi yapılması amacıyla Vergi Denetim Kuruluna bildiriliyor. Aynı zamanda bağlı bulundukları vergi dairelerine iletilen mükellefler için iş yerlerinde yoklama yapılıyor.
Vergi dairelerinde oluşturulan komisyonların kararları doğrultusunda, sahte belge düzenlemek amacıyla mükellefiyet tesis ettirdiği belirlenen şirketlerin kayıtları kapatılıyor.
Bakan Şimşek: Anında tespit ediyoruz
Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, son teknoloji uygulamaların kayıt dışı ekonomiyle mücadeleyi daha etkin hale getirdiğini belirterek şu ifadeleri kullandı:
“Kayıt dışılıkla mücadelede yeni bir döneme girdik. Yapay zeka ve makine öğrenmesi gibi yeni teknolojilerle artık kayıt dışı tüm faaliyetleri anında tespit ediyor ve işlem yapıyoruz. Tüm mükelleflerimizi kayıt içinde kalmaya davet ediyorum.”
Şimşek, Gelir İdaresi Başkanlığının risk analiz altyapısını sürekli yenilediğini belirterek, bu uygulamalarla hem kayıt dışı ekonomiyle mücadeleye hem de rekabet eşitsizliği oluşturan uyumsuzlukların önlenmesine devam edileceğini söyledi.
