“Oğlum doktor olacak.

”“Kızım mühendislik okuyacak.

”“Bu meslek daha garanti.

”“Bu bölümün

geleceği yok.

”“Sen bunu okuyamazsın.

”

Çocuklarımızın geleceği hakkında konuşurken bu cümleleri ne kadar sık kuruyoruz, hiç

düşündük mü?Peki bütün bu cümlelerin arasında bir soru eksik kalıyor olabilir mi?

Çocuk ne istiyor?

Bir çocuğa daha küçük yaşlardan itibaren “Büyüyünce ne olacaksın?” diye soruyoruz. Önce

cevaplar masum ve değişken oluyor. Bugün futbolcu, yarın öğretmen, sonra veteriner,

doktor, pilot…

Çocuk büyüdükçe ise iş değişiyor.Devreye sınavlar giriyor. Puanlar giriyor. Üniversiteler,

maaşlar, iş garantisi, toplumun mesleklere verdiği değer, arkadaş çevresi, sosyal medya ve

elbette ailelerin beklentileri giriyor.

Bir süre sonra çocuk kendi hayalini kurmaktan çok, başkalarının onun için kurduğu hayatı

gerçekleştirmeye çalışabiliyor.

İyi niyet her zaman doğru sonuç doğurur mu?

Bir anne babanın “Çocuğum doktor olsun” demesinin altında çoğu zaman baskı değil, kaygı

vardır.Çocuğunun geleceğini garanti altına almak ister.

İyi bir hayat yaşamasını ister.

Kendisinin yaşayamadığı imkânlara çocuğunun sahip olmasını ister.

Bunların hepsi anlaşılabilir.

Ancak bazen iyi niyetle yaptığımız yönlendirme, çocuğun kendi sesini duymasını

zorlaştırabilir.

Çünkü çocuğumuz bizim yarım kalan hikâyemizi tamamlamak için dünyaya gelmedi.

Bizim yapamadıklarımızı onun yapmasını istemekle, onun gerçekten ne istediğini anlamaya

çalışmak arasında büyük bir fark var.

Bir çocuğun matematiğinin iyi olması onun mutlaka mühendis olması gerektiği anlamına

gelmez.

Sporu sevmesi “Sporla uğraşarak hayatını kazanamazsın” denilerek geçiştirilecek bir özellik

değildir.

El becerilerinin güçlü olması, akademik derslerdeki başarısından daha değersiz değildir.

Bir çocuğun insanlarla iletişimi çok kuvvetliyse, bunu yalnızca “dersleri iyi değil” diye

değerlendirmek büyük bir hata olabilir.

Çünkü başarı tek bir ölçüyle ölçülemeyecek kadar geniş bir kavramdır.

Çocuklarımızın hayallerini ne kadar dinliyoruz?

Bir öğretmen olarak öğrencilerle konuştuğumda zaman zaman şunu görüyorum:

Çocuk ne yapmak istediğini söylemeden önce, ailesinin ne istediğini anlatıyor.

“Babam bunu istiyor.

”

“Annem bu bölümü daha iyi buluyor.

”

“Bizimkiler bu mesleği istemiyor.

”

Burada durup düşünmek gerekiyor.

Bir çocuk kendi geleceği hakkında karar verirken, kendi sesini ne kadar duyabiliyor?

Araştırmalar, ebeveyn desteğinin çocukların kariyer keşfini desteklediğini gösteriyor. Ancak

desteğin çocuğun yerine karar vermeye dönüşmemesi önemli. 2026 yılında yayımlanan bir

çalışmada da ebeveyn desteğinin kariyer kararı verme güçlüklerini azaltırken, aşırı

müdahalenin bu güçlükleri artırabildiği ortaya konuldu.

Yani mesele çocuğu kendi haline bırakmak değil.

Tam tersine…Yanında olmak ama yerine geçmemek.

Bir de “Millet ne der?” meselesi var

Meslek seçiminde yalnızca ailelerin değil, toplumun da büyük bir etkisi var.

Bazı meslekler daha saygın görülüyor.

Bazıları daha çok para kazandırdığı için öne çıkarılıyor.

Bazıları ise çocuklarımızın gerçekten ilgisini çekmediği halde “geleceğin mesleği” olarak

sunuluyor.

Oysa bugün dünyanın çalışma hayatı çok hızlı değişiyor.

OECD'nin 2025 yılında yayımladığı geniş kapsamlı çalışmada 81 ülkeden yaklaşık 690 bin

gencin verileri incelendi. Araştırma, gençlerin kariyer beklentileri ile eğitim planları ve iş gücü

piyasasının gerçek ihtiyaçları arasında önemli uyumsuzluklar bulunduğunu ortaya koydu.

Ayrıca öğrencilerin kariyer beklentilerinde sosyal arka planın önemli bir rol oynadığı görüldü.

Bu nedenle çocuklara yalnızca “Şu mesleğin geleceği var” demek yeterli değil.

Onlara meslekleri tanımayı, kendilerini tanımayı ve değişen dünyayı anlamayı öğretmemiz

gerekiyor.

Peki arkadaşları?

Ergenlik döneminde arkadaş çevresinin etkisini de göz ardı edemeyiz.

“Arkadaşım o bölüme gidecek.

”

“Onunla aynı üniversiteyi istiyorum.

”

“Herkes bu mesleği söylüyor.

”

Bazen çocuk gerçekten istediği için değil, bir gruba ait olmak istediği için bir tercih

yapabiliyor.

Bu nedenle çocuklarımızın kararlarını küçümsemeden, onlara farklı seçenekleri göstermek

gerekiyor.

Bir mesleği seçmeden önce o mesleği tanımak…

O işi yapan insanlarla konuşmak…

Mümkünse iş yerini görmek…

Mesleğin güzel tarafları kadar zor taraflarını da öğrenmek…

Bunlar çocuğun hayalini gerçeklikle buluşturur.

OECD de kariyer gelişiminin yalnızca meslek isimlerini bilmekten ibaret olmadığını;

öğrencilerin farklı çalışma alanlarını keşfetmesinin ve çalışma hayatıyla gerçek deneyimler

üzerinden tanışmasının önemli olduğunu vurguluyor.

“Ben çocuğum için en iyisini bilirim.

”

Belki de en zor cümlelerden biri bu.

Elbette anne baba çocuğunu tanır.

Onun güçlü ve zayıf yönlerini bilir.

Onun için endişelenir.

Ama çocuğun hayatını yaşayacak olan anne babası değildir.

Çocuğun kendisidir.

Bu yüzden çocuğumuza meslek seçerken yapabileceğimiz en büyük iyilik, onun yerine karar

vermek değil; doğru kararı verebilmesi için kendisini tanımasına yardımcı olmaktır.

“Sen doktor ol.

”

yerine,

“Doktorluğu neden istiyorsun?”

“Bu bölümün geleceği yok.

”

yerine,

“Bu mesleği seçersen nasıl bir hayat yaşayacağını düşündün mü?”

“Sen bundan para kazanamazsın.

”yerine,

“Bu alanda kendini nasıl geliştirebilirsin, birlikte bakalım.

”

diyebilmek…

Bazen bir çocuğun ihtiyacı cevap değil, doğru sorudur.

Çocuklarımızın elinden direksiyonu almayalım

Meslek seçimi yalnızca bir üniversite bölümü seçmek değildir.

Aslında çocuklarımızın hayatlarının önemli bir bölümünü nasıl geçireceklerine dair bir karar

vermeleridir.

Elbette bu kararı tamamen tek başlarına vermelerini bekleyemeyiz.

Aile yol gösterecek.

Öğretmen destek olacak.

Rehberlik servisi seçenekleri anlatacak.

Çocuk ise bütün bunları değerlendirip kendi kararını oluşturacak.

Çünkü sağlıklı olan budur.

Çocuğun yerine direksiyona geçmek değil, onun direksiyonu kullanmayı öğrenmesine

yardım etmek.

Belki de çocuklarımıza bırakabileceğimiz en büyük miras, onların hangi mesleği seçtiği değil;

kendi hayatları hakkında karar verebilecek kadar kendilerini tanımalarıdır.

Bu yüzden bir sonraki kez çocuğumuza “Büyüyünce ne olacaksın?” diye sormadan önce

başka bir soru soralım:

“Sen nasıl bir hayat yaşamak istiyorsun?”

Belki de doğru mesleğin cevabı, o sorunun içinde saklıdır.